دعوای مطالبه دیه — به زبانِ ساده
مطالبه دیه شکایتی است که توسط مجنی‌علیه (آسیب‌دیده) یا اولیای دم او علیه مرتکب جرم (جانی) مطرح میشود تا خسارت جسمانی یا جانی وارده جبران گردد. این دعوا معمولاً در پی وقوع جرایم علیه تمامیت جسمانی مانند ضرب و جرح یا قتل غیرعمدی مطرح میشود. دیه در حقوق ایران هم جنبه کیفری دارد و هم جنبه جبران خسارت.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
شاکی (مجنی‌علیه یا اولیای دم) علیه متهم (جانی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت (در جنبه عمومی) و قابل گذشت (در جنبه خصوصی/دیه).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا و دادگاه کیفری دو (محل وقوع جرم).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گزارش کلانتری، نظریه پزشکی قانونی، استشهادیه محلی (در صورت نیاز)، مدارک شناسایی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
برای مطالبه دیه در جرایم غیرعمدی (مانند تصادفات) معمولاً مرور زمان ۲ سال است (مگر در موارد خاص).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
در مرحله کیفری هزینه دادرسی ندارد (مگر برای تقدیم دادخواست ضرر و زیان که هزینه دادرسی مالی دارد).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
طرح شکایت در کلانتری یا دادسرا -> ارجاع به پزشکی قانونی -> صدور کیفرخواست -> رسیدگی در دادگاه کیفری -> صدور حکم پرداخت دیه -> اجرای احکام کیفری.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم به پرداخت دیه مقدر/ارش بابت جراحات وارده به شرح نظریه پزشکی قانونی به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای مطالبه دیه حتماً باید شکایت کیفری کرد؟
بله، دیه ماهیت کیفری دارد و باید از طریق دادسرا و دادگاه کیفری پیگیری شود.
اگر متهم دیه را نپردازد چه میشود؟
در صورت عدم پرداخت، حکم جلب صادر شده و متهم بازداشت میشود.
آیا دیه با تورم تغییر میکند؟
بله، دیه بر اساس نرخ روزِ پرداخت محاسبه میشود، نه نرخ زمان وقوع جرم.
آیا می‌توان همزمان شکایت کیفری و دادخواست ضرر و زیان داد؟
بله، دادخواست ضرر و زیان برای خساراتی غیر از دیه (مانند هزینه بیمارستان) در دادگاه کیفری قابل طرح است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دریافت دیه و جبران ضرر و زیان ناشی از جرم در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه دیه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.