دعوای ابطال شناسنامه — به زبانِ ساده
ابطال شناسنامه دعوایی است که در آن فرد یا ذینفع تقاضای ابطال سند سجلی صادر شده را به دلیل عدم واقعیت یا اشتباه در صدور آن دارد. این دعوا معمولاً در مواردی مانند صدور شناسنامه برای فردی که وجود خارجی ندارد یا صدور شناسنامه با هویت جعلی مطرح می‌شود. دادگاه پس از بررسی ادله و معمولاً با ارجاع به آزمایش DNA یا تحقیقات محلی، حکم به ابطال یا بقای آن می‌دهد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: ذینفع یا دادستان. خوانده: اداره ثبت احوال صادرکننده شناسنامه و صاحب شناسنامه (در صورت زنده بودن).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل صدور شناسنامه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه مورد اعتراض، مدارک اثبات‌کننده ادعا (مانند گواهی فوت واقعی، آزمایش DNA، استشهادیه)، مدارک هویتی خواهان.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی ندارد، اما هرچه زودتر اقدام شود بهتر است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست -> ثبت در دفاتر خدمات قضایی -> ارجاع به دادگاه -> تعیین وقت رسیدگی -> انجام تحقیقات (DNA یا محلی) -> صدور حکم -> ابلاغ به ثبت احوال جهت ابطال.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال شناسنامه شماره ... صادره از اداره ثبت احوال ... به دلیل عدم واقعیت/جعلی بودن.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دادستان میتواند برای ابطال شناسنامه اقدام کند؟
بله، دادستان به عنوان مدعیالعموم میتواند برای ابطال شناسنامههایی که غیرقانونی صادر شدهاند اقدام کند.
آیا پس از ابطال شناسنامه، هویت فرد کاملاً پاک می‌شود؟
بله، با صدور حکم قطعی و اجرای آن توسط ثبت احوال، سند سجلی باطل و از سیستم خارج می‌شود.
آیا برای ابطال شناسنامه حتماً نیاز به آزمایش DNA است؟
در مواردی که اختلاف بر سر نسب باشد، بله؛ اما در موارد دیگر ممکن است با تحقیقات محلی یا اسناد دیگر اثبات شود.
آیا می‌توان شناسنامه را به دلیل اشتباه در نام یا تاریخ تولد ابطال کرد؟
خیر، برای تغییر نام یا تاریخ تولد باید دادخواست «تغییر نام» یا «اصلاح تاریخ تولد» داد، نه ابطال شناسنامه.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تغییر نام و نام خانوادگی در ثبت احوال ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال شناسنامه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.