دعوای مطالبه خسارت — به زبانِ ساده
دعوای مطالبه خسارت، زمانی مطرح می‌شود که شخصی به دلیل فعل یا ترک فعلِ دیگری، دچار زیان مادی یا معنوی شده است. خواهان باید ثابت کند که بین عمل خوانده و خسارت وارده، رابطه علیت مستقیم وجود دارد. این دعوا می‌تواند ناشی از قرارداد (نقض تعهد) یا خارج از قرارداد (مسئولیت مدنی) باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زیان‌دیده / خوانده: عامل ورود خسارت (مسئول).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (اگر مبلغ خواسته تا ۲۰ میلیون تومان باشد، شورای حل اختلاف؛ اگر بیشتر باشد، دادگاه عمومی حقوقی). صلاحیت محلی: محل اقامت خوانده یا محل وقوع عقد/خسارت.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد (در صورت وجود)، تأمین دلیل (در صورت نیاز)، نظریه کارشناس رسمی دادگستری، فاکتورها و اسناد اثبات‌کننده میزان خسارت، شهادت شهود.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان در حقوق ایران برای مسئولیت مدنی معمولاً مطرح نیست، اما برای دعاوی تجاری متفاوت است؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس مبلغ خواسته (۳.۵ درصد برای مبالغ تا ۲۰ میلیون و ۴.۵ درصد برای مبالغ بالاتر).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم دادخواست
- ۲. تعیین وقت رسیدگی
- ۳. ارجاع به کارشناس (در صورت نیاز)
- ۴. صدور حکم
- ۵. صدور اجراییه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات رابطه عُلیت مستقیم میان فعلِ خوانده و ورود خسارت، به همراه احراز تقصیر در مسئولیت مدنی و تعیین دقیقِ خسارتِ عدم‌النفع یا خسارت تأیید تأدیه بر اساس نرخ تورم (ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه محاسبه خسارت کاهش ارزش خودرو یا ملک / دیدگاه ۱: نظریه کارشناس ملاک قطعی است / دیدگاه ۲: دادگاه به دلایل دیگر و عرف توجه می‌کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز ورود خسارت واقعی، پذیرش میزان خسارت اعلام‌شده توسط کارشناس رسمی دادگستری، نحوه تعدیل خسارت تأخیر تأدیه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت وارده به [نوع مال] به مبلغ [مبلغ] ریال به انضمام کلیه خسارات دادرسی و حق‌الوکاله وکیل و خسارت تأخیر تأدیه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا می‌توان خسارت تأخیر تأدیه را در همه دعاوی مطالبه کرد؟
خیر، فقط در دیون پولی (وجه رایج) و با شرایط خاص (تمکن مالی مدیون و مطالبه طلبکار) قابل مطالبه است.
اگر خسارت ناشی از تصادف رانندگی باشد، آیا باید دادخواست داد؟
خیر، در تصادفات رانندگی معمولاً از طریق بیمه و شورای حل اختلاف اقدام می‌شود.
آیا خسارت معنوی قابل مطالبه است؟
بله، طبق قانون مسئولیت مدنی، اما اثبات آن در دادگاههای ایران دشوار است.
آیا برای مطالبه خسارت نیاز به تأمین دلیل است؟
اگر خسارت در حال از بین رفتن است یا نیاز به تعمیر فوری دارد، بله، حتماً باید قبل از هر اقدامی تأمین دلیل کنید.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه خسارت در حقوق ایران؛ انواع، مراحل و نحوه دریافت خسارت قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه خسارت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.