دعوای رفع تصرف عدوانی — به زبانِ ساده
دعوای رفع تصرف عدوانی، زمانی مطرح می‌شود که شخصی بدون رضایت مالک یا متصرف قانونی، ملکی را که در تصرف دیگری بوده، به زور یا بدون اجازه تصرف کند. در این دعوا، مالکیت خواهان شرط اصلی نیست، بلکه «سابقه تصرف» خواهان و «عدوانی بودن» تصرف خوانده اهمیت دارد. این دعوا برای بازگرداندن وضعیت به حالت پیش از تصرف است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: متصرف سابق (مالک یا مستأجر) / خوانده: متصرف فعلی (کسی که ملک را عدواناً تصرف کرده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در دادگاه)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت (اختیاری اما مفید)، استشهادیه محلی، قرارداد اجاره (اگر خواهان مستأجر است)، مدارک اثبات سابقه تصرف (قبوض آب و برق، شهادت شهود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فاقد مهلت مرور زمان برای طرح دعوا؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم دادخواست
- ۲. بررسی سابقه تصرف توسط دادگاه
- ۳. صدور دستور موقت (در صورت نیاز)
- ۴. صدور حکم رفع تصرف
- ۵. اجرای حکم توسط اجرای احکام.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر رفع تصرف عدوانی از [مشخصات ملک] به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای رفع تصرف عدوانی حتماً باید سند مالکیت داشته باشم؟
خیر، در این دعوا «سابقه تصرف» مهمتر از مالکیت است.
تفاوت رفع تصرف عدوانی با خلع ید چیست؟
در خلع ید باید مالکیت رسمی خود را ثابت کنید، اما در رفع تصرف عدوانی فقط باید ثابت کنید قبلاً در ملک بوده‌اید و خوانده به زور شما را بیرون کرده است.
آیا میتوان همزمان شکایت کیفری کرد؟
بله، تحت عنوان «تصرف عدوانی» (ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی) میتوان شکایت کیفری نیز مطرح کرد که البته شرایط اثباتی سخت‌تری دارد.
اگر ملک مشاع باشد، آیا میتوان دعوای رفع تصرف عدوانی مطرح کرد؟
بله، هر یک از شرکا میتواند علیه متصرف غیرقانونی (حتی اگر شریک دیگر باشد) اقدام کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع خلع ید؛ چگونه ملک غصب‌شده خود را پس بگیریم؟ ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای رفع تصرف عدوانی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.