دعوای قلع و قمع مستحدثات — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که شخصی بدون اذن مالک، در ملک او بنا، درخت یا مستحدثاتی ایجاد کرده باشد. مالک ملک برای اعاده وضعیت به حالت سابق و رفع تصرف، تقاضای تخریب و جمع‌آوری این مستحدثات را از دادگاه می‌نماید. این دعوا معمولاً در کنار دعوای خلع ید مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان، مالک رسمی ملک (یا کسی که حق انتفاع دارد) است و خوانده، متصرف یا شخصی است که مستحدثات را ایجاد کرده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمنقول) و ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت رسمی (یا حکم قطعی اثبات مالکیت)، نظریه کارشناس رسمی دادگستری (در صورت نیاز)، تأمین دلیل (در صورت لزوم)، مدارک شناسایی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد، اما باید در اسرع وقت اقدام شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس ارزش منطقه‌ای یا ارزش معاملاتی ملک (در دعاوی غیرمنقول) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست و ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۲. ارجاع به شعبه
- ۳. تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ به خوانده
- ۴. صدور قرار کارشناسی (در صورت نیاز)
- ۵. صدور رأی
- ۶. صدور اجراییه و اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً به عنوان ضمانت‌اجرای دعاوی اصلی مانند رفع تصرف عدوانی، تخلیه یا خلع ید مطرح می‌شود و مستلزم اثبات تجاوز به ملک یا ساخت‌وساز غیرقانونی در مال غیر است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان صدور حکم قلع و قمع پیش از تعیین تکلیف مصالح و اعیانی متعلق به خوانده / دیدگاه ۱: قلع و قمع مطلقاً صادر می‌شود و مالک اعیانی باید خسارت مصالح را مطالبه کند / دیدگاه ۲: دادگاه باید هم‌زمان تکلیف مصالح را مشخص کرده یا حق احیا را در نظر بگیرد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان انطباق نظریه کارشناسی با وضعیت عینی محل، توجه به سوءنیت یا حسن‌نیت سازنده در ساخت مستحدثات، تناسب میان قلع و قمع و خسارت وارده.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر قلع و قمع مستحدثات (اعم از بنا/درخت) واقع در پلاک ثبتی ... به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا می‌توان بدون خلع ید، قلع و قمع خواست؟
خیر، معمولاً باید خلع ید نیز خواسته شود.
اگر مستحدثات با اجازه مالک ساخته شده باشد چه؟
حکم قلع و قمع صادر نمیشود و باید به نحو دیگری (مثل مطالبه اجرتالمثل) اقدام کرد.
هزینه قلع و قمع با کیست؟
هزینه اجرای حکم بر عهده محکومعلیه (خوانده) است.
آیا برای قلع و قمع نیاز به کارشناس است؟
بله، برای تعیین دقیق حدود و نوع مستحدثات معمولاً دادگاه قرار کارشناسی صادر می‌کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع خلع ید؛ چگونه ملک غصب‌شده خود را پس بگیریم؟ ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای قلع و قمع مستحدثات ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.