دعوای مطالبه مابه التفاوت اجاره بها — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که در قرارداد اجاره، مبلغی به عنوان اجاره‌بها تعیین شده، اما به دلایل قانونی (مانند تعدیل اجاره‌بها به دلیل تورم یا تغییر شرایط) یا قراردادی، موجر مدعی است که مبلغ پرداختی مستأجر کمتر از مبلغ واقعی یا قانونی است و تقاضای مطالبه مابهالتفاوت آن را دارد. این دعوا معمولاً در اجارههای تجاری مشمول قانون روابط موجر و مستأجر سال ۵۶ کاربرد بیشتری دارد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان، موجر (مالک) و خوانده، مستأجر است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی و ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع عین مستأجره.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد اجاره، مدارک اثبات پرداخت‌های قبلی، نظریه کارشناس رسمی دادگستری (برای تعیین اجاره‌بهای عادله).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
در اماکن تجاری مشمول قانون ۵۶، معمولاً هر سه سال یک‌بار امکان درخواست تعدیل وجود دارد. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس مبلغ مورد مطالبه (مابهالتفاوت) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به شعبه
- ۴. ارجاع به کارشناس رسمی برای تعیین اجاره‌بهای عادله
- ۵. صدور رأی
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ استحقاقِ افزایشِ اجاره‌بها نیازمندِ جلبِ نظرِ کارشناسِ رسمیِ دادگستری برای تعیینِ «اجرت‌المثل» یا «اجاره‌بهای عادله» است. اگر قرارداد مشمولِ قانونِ روابطِ موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ باشد، شرایطِ افزایشِ اجاره‌بها بسیار سخت‌گیرانه‌تر و تابعِ ضوابطِ خاصِ آن قانون است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
مبدأ محاسبه افزایش اجاره‌بها / دیدگاه ۱: از تاریخ تقدیم دادخواست / دیدگاه ۲: از تاریخ صدور رأی قطعی
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا افزایشِ اجاره‌بها با نرخِ تورمِ اعلامیِ بانک مرکزی پذیرفته است یا حتماً باید کارشناس نظر دهد؟، آیا قاضی برای تعیینِ مابهالتفاوت، به عرفِ محل استناد می‌کند یا صرفاً به قرارداد؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه مابهالتفاوت اجاره‌بها از تاریخ ... لغایت ... به مبلغ ... ریال به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا در اجارههای مسکونی میتوان تقاضای تعدیل کرد؟
خیر، در اجارههای مسکونی تابع قانون ۷۶، مبلغ اجاره همان است که در قرارداد آمده و تا پایان مدت اجاره قابل تغییر نیست.
مبنای محاسبه مابهالتفاوت چیست؟
نظر کارشناس رسمی دادگستری بر اساس عرف و شاخصهای اقتصادی.
آیا میتوان خسارت تأخیر تأدیه گرفت؟
بله، از تاریخ مطالبه (تقدیم دادخواست) تعلق میگیرد.
اگر مستأجر اجاره را نپردازد چه؟
باید دعوای مطالبه اجور معوقه و در صورت تکرار، دعوای تخلیه مطرح شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تخلیه ملک مسکونی و مراحل قانونی آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه مابه التفاوت اجاره بها ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.