دعوای فرجام خواهی — به زبانِ ساده
فرجامخواهی یکی از طرق فوق‌العاده شکایت از آراء است که در دیوان عالی کشور مطرح میشود. این مرحله صرفاً برای بررسی انطباق رأی صادره با موازین شرعی و قانونی است و دیوان عالی کشور وارد ماهیت دعوا نمی‌شود. فرجامخواهی معمولاً نسبت به آراء دادگاه‌های تجدیدنظر استان در موارد خاص یا آراء دادگاه‌های بدوی که قابل تجدیدنظر نیستند، صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
فرجام‌خواه (محکوم‌علیه یا ذی‌نفع) علیه فرجام‌خوانده (طرف مقابل در دعوای اصلی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (طریق شکایت از رأی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عالی کشور (مستقر در تهران).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادخواست فرجامخواهی، رونوشت یا تصویر مصدق رأی فرجام‌خواسته، وکالت‌نامه (در صورت وجود وکیل)، فیش پرداخت هزینه دادرسی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور ۲ ماه از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه خدمات قضایی برای فرجامخواهی (مبلغ ثابت).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست فرجامخواهی
- ۲. ثبت در دفتر دادگاه صادرکننده رأی
- ۳. تبادل لوایح (ارسال نسخه برای طرف مقابل)
- ۴. ارسال پرونده به دیوان عالی کشور
- ۵. رسیدگی در شعبه دیوان
- ۶. صدور رأی (نقض یا ابرام).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
فرجامخواهی در دیوان عالی کشور، رسیدگی ماهوی نیست و صرفاً رسیدگی شکلی است. یعنی دیوان فقط بررسی میکند که آیا رأی صادره با موازین شرعی و قانونی منطبق است یا خیر.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت فرجامخواهی در دعاوی مالی / دیدگاه ۱: نصابِ مالیِ مقرر در قانون برای فرجامخواهی باید دقیقاً رعایت شود / دیدگاه ۲: در برخی دعاوی خاص (مثل نکاح و طلاق) بدون توجه به نصاب مالی، فرجامخواهی پذیرفته میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ «مخالفت با موازین شرعی»، تشخیصِ «نقضِ قواعد آمره» در دادرسی، ارزیابیِ «عدم توجه به دلایل» توسط دادگاه بدوی یا تجدیدنظر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
فرجامخواهی نسبت به دادنامه شماره ... صادره از شعبه ... دادگاه تجدیدنظر استان ...
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا فرجامخواهی اجرای حکم را متوقف میکند؟
خیر، به طور کلی فرجامخواهی مانع اجرای حکم نیست مگر در موارد استثنایی که با صدور قرار توقف عملیات اجرایی توسط دیوان همراه باشد.
آیا می‌توان در مرحله فرجامخواهی دلیل جدید ارائه کرد؟
خیر، دیوان عالی کشور صرفاً بر اساس محتویات پرونده و دلایل موجود در مرحله قبل رسیدگی میکند.
آیا همه آراء قابل فرجامخواهی هستند؟
خیر، فقط آراء احصاء شده در قانون آیین دادرسی مدنی (مواد ۳۶۷ و ۳۶۸) قابل فرجامخواهی هستند.
اگر دیوان رأی را نقض کند، چه میشود؟
پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه صادرکننده رأی نقضشده ارجاع میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع طرق شکایت از رأی در حقوق ایران (اعتراض به احکام دادگاه‌ها) ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فرجام خواهی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.