دعوای ابطال قرارداد (غیرمالی) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی اقامه میشود که قراردادی با موضوعات غیرمالی (مانند برخی توافقات خانوادگی، شرط غیرمالی یا قراردادهای غیرمالی حضانت و غیره) به دلیل عدم رعایت شرایط قانونی صحت معامله، باطل باشد. خواهان خواستار اعلام رسمی عدم اثر حقوقی آن پیمان از ابتدای تشکیل است. این دعوا مستقیماً واجد منافع مالی قابل ارزیابی به پول نیست.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: هر یک از طرفین پیمان یا ذی‌نفع قانونی؛ خوانده: طرف مقابل قرارداد یا تعهد غیرمالی.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
حقوقی، غیرمالی، ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی (یا دادگاه خانواده در موارد مرتبط با امور خانواده) محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق سند/توافق‌نامه، مدارک هویت، ادله اثبات جهات بطلان (سند مخالفت با قوانین آمره یا اخلاق حسنه).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است و خود دعوا مرور زمان ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی بر اساس تعرفه سالانه خدمات قضایی پرداخت میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست در دفاتر خدمات قضایی
- ۲. ارسال پرونده به دادگاه حقوقی/خانواده
- ۳. رسیدگی به ادله بطلان
- ۴. صدور رای اعلامی بطلان
- ۵. تجدیدنظرخواهی در صورت اعتراض.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
غیرمالی بودن دعوا به این معناست که مستقیماً به مال یا ثروت مربوط نمی‌شود (مثل ابطال شرط عدم تفکیک یا ابطال صورتجلسه مجمع عمومی غیرمالی)، بنابراین هزینه دادرسی ثابت دارد اما تشخیص مالی یا غیرمالی بودن آن گاهی مرز باریکی دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تعیین مالی یا غیرمالی بودن ابطال برخی قراردادهای ترکیبی (مانند قراردادهای مدیریتی یا خدماتی که اثر مالی غیرمستقیم دارند) / دیدگاه ۱: چون نتیجه مستقیم آن انتقال مال نیست، غیرمالی است / دیدگاه ۲: چون به حقوق مالی اشخاص خلل وارد می‌کند، ماهیت مالی دارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص اینکه آیا اثر غیرمستقیم قرارداد بر اموال، ماهیت دعوا را تغییر می‌دهد یا خیر، نحوه احراز ذی‌نفعی خواهان در دعاوی غیرمالی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم بر اعلام بطلان توافق‌نامه مورخ [تاریخ] به موضوع [موضوع غیرمالی] به علت مخالفت با قوانین آمره/فقدان قصد، به انضمام خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر شرط غیرمالی ضمن عقد باطل باشد، کل معامله باطل میشود؟
خیر، مگر اینکه شرط باطل، مفسد عقد نیز باشد یا از شروط اساسی مبنای عقد به شمار رود.
مرجع صالح برای ابطال شرط غیرمالی ضمن عقد نکاح چیست؟
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده یا زوجه صلاحیت دارد.
آیا اسناد ثبت احوال نیز با این دعوا ابطال می‌شوند؟
خیر، ابطال اسناد رسمی هویت فرآیند و مرجع صالح متفاوتی (شورای حل اختلاف یا دادگاه طبق قانون ثبت احوال) دارد.
هزینه دادرسی ابطال قرارداد غیرمالی چقدر است؟
این هزینه مقطوع بوده و سالانه توسط قوه قضاییه تعیین میشود.
راهنمای کامل: تفاوت فسخ، ابطال، تنفیذ و بطلان قرارداد؛ راهنمای جامع حقوقی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال قرارداد (غیرمالی) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.