دعوای ابطال سند (موضوع سند مالی نیست) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یک سند رسمی یا عادی (غیرمالی مانند سند مدیریت، وکالت‌نامه غیرمالی، یا سند سجلی) به دلایلی نظیر عدم اهلیت، اشتباه، اکراه یا مخالف با قانون بودن، باطل بوده و ذی‌نفع تقاضای بی‌اعتباری آن را دارد. هدف از این دعوا بازگرداندن وضعیت حقوقی به حالت سابق و رفع اثر از سند تنظیمی است. این دعوا ناظر بر اسنادی است که موضوع مستقیم آنها انتقال وجه یا مال نیست.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان شخص ذی‌نفع (شاکی یا متضرر از سند) و خوانده طرفین معامله یا تنظیم‌کننده سند و تمامی ایادی بعدی (در صورت انتقال) هستند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال/تنظیم سند (حسب مورد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل سند موضوع دعوا، کارت ملی و شناسنامه، دلیل اثبات بطلان (مانند حکم حجر، شهادت شهود، اقرار یا نظریه کارشناس).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان خاصی نیست، اما طرح سریع آن به جلوگیری از نقل‌وانتقالات بعدی کمک می‌کند. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعوای غیرمالی محاسبه و اخذ می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست و ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه صالح
- ۳. جلسه دادرسی و بررسی مستندات
- ۴. صدور رای
- ۵. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض)
- ۶. قطعیت رای و ارسال تقاضای ابطال به اداره ثبت یا مرجع مربوطه جهت اجرای دستور.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال سند رسمی [نوع سند و شماره آن] تنظیمی در دفترخانه اسناد رسمی شماره [شماره دفترخانه] به دلیل [جهت بطلان].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای ابطال سند غیرمالی باید هزینه دادرسی مالی پرداخت شود؟
خیر، چون موضوع سند مالی نیست، هزینه دادرسی بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی محاسبه می‌شود.
آیا میتوان هم‌زمان با ابطال سند، خسارت دادرسی را نیز مطالبه کرد؟
بله، مطالبه خسارت دادرسی در متن دادخواست قابل درخواست است.
آیا سند رسمی را میتوان با شهادت شهود باطل کرد؟
اسناد رسمی اعتبار بالایی دارند و ابطال آنها نیازمند ادله قوی مانند حکم قطعی دال بر جعل، فریب یا عدم اهلیت است و شهادت شهود تنها در شرایط خاصی کاربرد دارد.
مرجع صالح برای اجرای حکم ابطال سند کجاست؟
اجرای احکام دادگاه حقوقی صادرکننده رای قطعی و سپس اداره ثبت اسناد و املاک مربوطه.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ابطال، اصلاح و استرداد سند رسمی و عادی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال سند (موضوع سند مالی نیست) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.