دعوای تسلیط ید (وضع ید بر مال غیر منقول / ملک) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی اقامه میشود که مالک قانونی یک ملک غیرمنقول، به دلیل ممانعت یا تصرف غیرقانونی دیگری، دسترسی به ملک خود نداشته و تقاضای رفع مانع و تسلط مجدد بر مال خود را دارد. این دعوا شباهت زیادی به خلع ید و رفع تصرف دارد ولی بیشتر ناظر بر بازگرداندن اختیار تصرف به مالک است. خواهان با اثبات مالکیت، تقاضای رفع مانع از تصرفات خود را می‌نماید.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مالک قانونی ملک (دارای سند رسمی یا حکم اثبات مالکیت) و خوانده متصرف غیرقانونی یا مانع تصرف.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک غیرمنقول (صلاحیت انحصاری).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی مالکیت (یا مدرک اثبات مالکیت)، کارت ملی، استعلام ثبت، تامین دلیل یا نظریه کارشناس (در صورت نیاز).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منطقه ای یا ارزش معاملاتی املاک (یا ارزش خواسته مالی) محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه محل وقوع ملک
- ۳. تعیین وقت و رسیدگی به دلایل مالکیت و تصرف خوانده
- ۴. صدور رای
- ۵. تجدیدنظرخواهی (در صورت نیاز)
- ۶. صدور اجراییه و اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام با همکاری مامورین انتظامی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
دعوای تسلیط ید معمولاً بر اساس سابقه تصرف و امارات قانونی مطرح میشود و جایگزین دعوای خلع ید یا تخلیه در شرایط خاص تصرفات مسبوق به سابقه است، بدون اینکه نیاز به اثبات مالکیت رسمی به پهنای سند رسمی باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان استماع دعوای تسلیط ید نسبت به ملک دارای سند رسمی / دیدگاه ۱: تسلیط ید صرفاً مختص املاک فاقد سند رسمی (اقدامات ثبتی انجام‌نشده) است و با وجود سند رسمی باید دعوای خلع ید مطرح شود / دیدگاه ۲: در صورت احراز تصرفات سابق و غصب آن، صدور حکم تسلیط ید حتی با وجود سند رسمی برای متصرفِ سابقِ قانونی بلااشباع است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز سبق تصرف و لحوق غصب، ارزیابی امارات و قرائن محلی، پذیرش یا عدم پذیرش تحقیقات محلی و معاینه محل به عنوان دلیل قاطع.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر رفع مانع و تسلیط ید بر یک باب خانه/زمین به پلاک ثبتی [شماره پلاک] به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا تسلیط ید با خلع ید تفاوت دارد؟
ماهیت آنها بسیار به هم نزدیک است، اما تسلیط ید بیشتر ناظر بر رفع موانع قانونی و عملی برای سلطه مالک بر مال خود است.
آیا بدون سند رسمی میتوان دعوای تسلیط ید مطرح کرد؟
اثبات مالکیت پیشنیاز است و اگر سند رسمی نباشد، باید ابتدا دعوای اثبات مالکیت مطرح شود.
مرجع صالح برای رسیدگی به این دعوا کجاست؟
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک غیرمنقول.
آیا هزینه دادرسی این دعوا مالی است؟
بله، چون دعوای مالی محسوب میشود، بر اساس ارزش مالی ملک یا ارزش خواسته هزینه دادرسی اخذ میگردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع خلع ید؛ چگونه ملک غصب‌شده خود را پس بگیریم؟ ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تسلیط ید (وضع ید بر مال غیر منقول / ملک) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.