دعوای درخواست عزل قیم — به زبانِ ساده
این درخواست زمانی مطرح می‌شود که قیم منصوب‌شده برای محجور (صغیر، مجنون یا سفیه) شرایط امانت‌داری، اهلیت یا توانایی اداره امور مالی و شخصی محجور را از دست داده باشد یا مرتکب خیانت در امان شده باشد. دادستان یا سایر اشخاص ذینفع می‌توانند با ارائه دلایل موجه، تقاضای عزل قیم و نصب قیم جدید را از دادگاه کنند. هدف از این نهاد، حمایت جدی از حقوق و اموال محجور است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: دادستان یا یکی از اقربا و اشخاص ذینفع؛ خوانده: قیم فعلی.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ امور حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (دادگاه خانواده یا دادگاه عمومی حقوقی) محل اقامت محجور یا دادگاهی که قیم را نصب کرده است.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مستندات اثبات‌کننده فقدان شرایط قیم (مانند احکام کیفری علیه قیم، اسناد خیانت در امانت، مدارک پزشکی مبنی بر ابتلا قیم به بیماری مانع قیمومت)، شناسنامه و کارت ملی محجور و خواهان، حکم حجر.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فاقد مهلت مرور زمان است؛ مهلت اعتراض و تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ تصمیم دادگاه است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
تابع هزینه دعاوی غیرمالی امور حسبی است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم درخواست عزل قیم با ذکر جهات قانونی
- ۲. ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه صالح و بررسی گزارش اداره سرپرستی یا دادستان
- ۴. احضار قیم و استماع دفاعیات وی
- ۵. صدور حکم عزل قیم و در صورت لزوم تعیین قیم موقت یا دائم جدید
- ۶. تحویل اموال محجور به قیم جدید.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
عزل قیم نیاز به اثبات یکی از جهات قانونی مقرر (כגון خیانت در اموال محجور، عدم قدرت اداره اموال، ابتلا به جنون یا بیماری‌های صعب‌العلاج) دارد و تا زمان صدور حکم قطعی، قیم معزول نمی‌شود اما ممکن است دادگاه موقتاً ضم امین کند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم تعیین قیم موقت همزمان با رسیدگی به درخواست عزل / دیدگاه ۱: دادگاه باید بلافاصله قیم موقت تعیین کند / دیدگاه ۲: تعیین قیم موقت منوط به احراز فوریت و احتمال ورود خسارت به اموال محجور است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص مصادیق «خیانت» یا «عدم لیاقت»، میزان سخت‌گیری در پذیرش دلایل دادستان یا نزدیکان محجور
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
درخواست عزل قیم [نام قیم فعلی] از قیمومت محجور [نام محجور] به جهات قانونی و تعیین قیم جایگزین.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
چه کسانی حق درخواست عزل قیم را دارند؟
دادستان و هر شخص ذینفع یا خویشاوند محجور.
آیا قیم معزول حق اعتراض دارد؟
بله، میتواند در مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی کند.
تا زمان تعیین قیم جدید چه کسی مسئول است؟
دادستان یا قیم موقت تعیینشده.
آیا عزل قیم نیاز به اثبات جرم دارد؟
لزوماً خیر، اثبات عدم صلاحیت یا سوءرفتار و ضرر به محجور نیز کافی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حجر، قیمومت، امین و غایب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای درخواست عزل قیم ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.