دعوای نصب ناظر — به زبانِ ساده
نصب ناظر به معنای تعیین شخصی از سوی دادگاه یا بر اساس وصیت، برای نظارت بر اعمال وصی، قیم یا متولی است تا از حیف و میل اموال محجور یا موقوفه جلوگیری شود. این درخواست زمانی مطرح میشود که بیم تعدی یا تفریط در اداره امور وجود داشته باشد یا وصی به تنهایی قادر به اداره امور نباشد. ناظر فاقد سمت مدیریتی مستقیم است و صرفاً بر حسن اجرای وظایف نظارت می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: ذی‌نفع، موصیله، دادستان یا یکی از وراث؛ خوانده: وصی، قیم یا متولی موجود.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ امور حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (شعبه امور حسبی) محل اقامت محجور، متوفی یا محل اداره موقوفه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی خواهان، سند رسمی وصیت‌نامه (در صورت وجود)، مدارک دال بر ضرورت نظارت یا سوءجریان مدیریتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی برای ثبت درخواست وجود ندارد، اما اعتراض به تصمیمات دادگاه طبق آیین دادرسی مدنی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی غیرمالی در امور حسبی محاسبه و اخذ میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم درخواست حسبی
- ۲. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه صالح
- ۴. بررسی دلایل و ضرورت نصب ناظر
- ۵. صدور حکم یا تصمیم قضایی
- ۶. ابلاغ و شروع به کار ناظر.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
نصب ناظر بر قیم معمولاً در وصیت‌نامه توسط مولی‌علیه (پدربزرگ یا پدر) پیش‌بینی میشود، اما دادگاه نیز در صورت اقتضا و برای حفظ حقوق محجور می‌تواند ناظر تعیین کند و حدود اختیارات ناظر تابع حکم دادگاه یا مفاد وصیت است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص ضرورت و مصلحتِ نصب ناظر در غیاب وصیتِ صریح، تعیین حدود اختیارات ناظر (استصوابی یا اطلاعی)
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر نصب ناظر بر عملکرد [نام وصی/قیم/متولی] نسبت به ترکه/اموال موقوفه مرحوم [نام متوفی].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ناظر می‌تواند مستقیماً اموال را بفروشد؟
خیر، ناظر صرفاً حق نظارت دارد و دخالتی در اجرای معاملات ندارد.
چه کسانی میتوانند درخواست نصب ناظر کنند؟
وراث، موصیله، دادستان و هر ذینفعی که حقی در ترکه یا موقوفه دارد.
آیا نصب ناظر هزینهبر است؟
بله، هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی دریافت میشود.
آیا دادگاه همیشه با درخواست نصب ناظر موافقت می‌کند؟
خیر، نیازمند اثبات ضرورت و احتمال خطر برای اموال است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع وصیت، وقف و تولیت در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای نصب ناظر ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.