دعوای مطالبه ارز خارجی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که مدیون بر اساس قرارداد یا تعهد قانونی ملزم به پرداخت مبلغی به صورت ارز خارجی (مانند دلار، یورو و غیره) بوده اما از تأدیه آن خودداری کرده است. دائن (طلبکار) با طرح این دعوا از دادگاه می‌خواهد تا خوانده را به پرداخت وجه ارزی یا معادل ریالی آن محکوم کند. تعیین نحوه پرداخت (ارز یا ریال) و نرخ مبنای محاسبه از مسائل کلیدی در این دعوا است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طلبکار یا دائن (دارنده حق مطالبه ارز) / خوانده: بدهکار یا مدیون (متعهد به پرداخت ارز)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد/اجرای قرارداد (با توجه به ارزش خواسته، اگر معادل ریالی آن تا نصاب شورای حل اختلاف باشد، شورا و اگر بیشتر باشد، دادگاه عمومی حقوقی)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد یا سند مبنای تعهد ارزی، مدارک اثبات عدم پرداخت (مانند اظهارنامه)، فیش‌های واریزی یا مکاتبات مرتبط، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان در حقوق ایران (فاقد مرور زمان مدنی مشخص، اما مشمول مقررات اقامه دعوا در زمان مناسب). مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش ریالی خواسته در زمان تقدیم دادخواست (معادل ریالی ارز موضوع دعوا بر اساس نرخ رسمی یا آزاد اعلام‌شده طبق رویه دادگاه) محاسبه و اخذ میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست مطالبه وجه ارزی
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به مرجع ذی‌صلاح
- ۴. ابلاغ به خوانده و تعیین وقت رسیدگی
- ۵. تشکیل جلسه دادرسی و بررسی مستندات
- ۶. صدور حکم
- ۷. درخواست اجرای حکم و محاسبه معادل ریالی در صورت عدم دسترسی به ارز.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تعیین مبنای محاسبه ارزش ریالی ارز (نرخ روز صدور حکم یا روز اجرای تعهد) که طبق رویه قضایی غالباً بر اساس نرخ روز اجرای تعهد است.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه پرداخت محکوم‌به ارزی در فرض عدم دسترسی به ارز در بازار رسمی / دیدگاه ۱: محکوم‌علیه باید عین ارز را تأدیه کند یا معادل ریالی آن را با نرخ مرکز مبادله ارز و طلا بپردازد / دیدگاه ۲: امکان محکومیت به پرداخت معادل ریالی با نرخ بازار آزاد در صورت اثبات تعذر دسترسی به ارز رسمی وجود دارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش نوع مستندات ارزی خواهان، نحوه احراز تاریخ دقیق تحقق دین ارزی، پذیرش یا رد ادعای نوسانات شدید ارزی به عنوان عذر قانونی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه وجه ارزی به میزان [تعداد و نوع ارز] به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دادگاه همیشه ارز خارجی را به صورت فیزیکی حکم میدهد یا معادل ریالی آن را؟
رویه دادگاهها در این خصوص متفاوت است؛ گاهی به دلیل محدودیتهای ارزی، حکم به پرداخت معادل ریالی بر اساس نرخ روز اجرای تعهد یا نرخ روز صدور حکم صادر میشود.
نرخ مبنای محاسبه خسارت تأخیر تأدیه ارز چگونه است؟
معمولاً بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی برای ریال یا نرخ تورم ارز مربوطه و بر اساس آرای وحدت رویه تعیین می‌گردد.
آیا برای مطالبه ارز باید اظهارنامه فرستاد؟
در تعهدات مدتدار خیر، اما ارسال اظهارنامه به قطعیت ادعا کمک میکند.
مرجع صالح برای دعوای ارزی زیر ۱۰۰ میلیون تومان کجاست؟
شورای حل اختلاف.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب از طریق دادگاه و شورای حل اختلاف ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه ارز خارجی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.