دعوای عسروحرج درتخلیه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که مستأجر با وجود انقضای مدت اجاره یا تحقق شرایط فسخ، از تخلیه عین مستأجره خودداری می‌کند و موجر برای بازپس‌گیری ملک خود اقدام به طرح دعوا می‌نماید. در واقع، این دعوا برای الزام مستأجر به تخلیه و تحویل ملک به مالک است. این دعوا در صورتی که قرارداد اجاره رسمی یا عادی (با شرایط خاص) باشد، مسیرهای متفاوتی دارد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: موجر (مالک) / خوانده: مستأجر
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمالی در برخی رویه‌ها، اما در عمل تابع هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی است)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شورای حل اختلاف (در صورت وجود قرارداد اجاره کتبی با دو شاهد) یا دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت، قرارداد اجاره، اظهارنامه (در صورت نیاز)، کارت ملی خواهان
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تخلیه
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به شورا یا دادگاه
- ۴. رسیدگی و صدور حکم
- ۵. صدور اجراییه
- ۶. اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
عسر و حرج در تخلیه عین مستأجره (محل سکونت) معمولاً در قالب مهلت‌های طولانی‌تر برای تخلیه یا تقسیط مبلغ ودیعه نمود پیدا می‌کند، نه در اصلِ حق تخلیه.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمول قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶ بر اماکن مسکونی در بحث عسر و حرج / دیدگاه ۱: قانون ۱۳۷۶ آمره است و قاضی حق ندارد مهلت تخلیه را بیش از آنچه در قانون آمده تغییر دهد. / دیدگاه ۲: قاضی می‌تواند با استناد به قواعد عمومی (مانند لاضرر) و شرایط خاص مستأجر، مهلت معقولی برای تخلیه تعیین کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز وضعیت معیشتی مستأجر، تعیین مهلت عادلانه برای تخلیه، میزان سخت‌گیری در پذیرش ادعای عسر و حرج.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر تخلیه عین مستأجره به دلیل انقضای مدت اجاره به انضمام کلیه خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای تخلیه حتماً باید اظهارنامه فرستاد؟
خیر، اما برای اثبات پایان مدت یا مطالبه، توصیه میشود.
اگر مستأجر ودیعه را نگیرد چه کنم؟
باید مبلغ ودیعه را به صندوق دادگستری تودیع کنید تا حکم اجرا شود.
آیا میتوان همزمان مطالبه اجارهبها کرد؟
بله، در همان دادخواست تخلیه میتوان مطالبه اجور معوقه را نیز مطرح کرد.
آیا قراردادهای بدون شاهد در شورا قابل رسیدگی است؟
خیر، باید در دادگاه عمومی حقوقی مطرح شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تخلیه ملک مسکونی و مراحل قانونی آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عسروحرج درتخلیه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.