دعوای تحویل اصل اسناد مالکیت - غیرمالی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که سند مالکیت (اعم از تک‌برگ یا دفترچه‌ای) نزد شخصی غیر از مالک (مانند شریک، وکیل سابق، یا شخصی که سند را امانت گرفته) است و او از استرداد آن به مالک اصلی خودداری می‌کند. این دعوا برای الزام شخص به تحویل اصل سند مالکیت به مالک قانونی است. این دعوا ماهیت غیرمالی دارد زیرا مستقیماً به دنبال اثبات مالکیت نیست، بلکه به دنبال دسترسی به سند است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مالک رسمی ملک / خوانده: متصرف سند
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع ملک
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
استعلام ثبتی (برای اثبات مالکیت)، مدارک هویتی، هرگونه مدرک دال بر امانی بودن سند نزد خوانده (در صورت وجود)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. رسیدگی در دادگاه
- ۴. صدور حکم
- ۵. صدور اجراییه
- ۶. الزام خوانده به تحویل سند یا اخذ سند المثنی در صورت عدم دسترسی
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً زمانی مطرح میشود که سند در اختیار شریک یا شخص ثالثی است که از استرداد آن خودداری می‌کند. دعوا غیرمالی است اما باید مالکیت خواهان بر ملک (به نحو مشاع یا مفروز) احراز شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم تقدیم دادخواست برای استرداد سند توسط شریک / دیدگاه ۱: شریک حق دارد سند را نزد خود نگه دارد و الزام او به تحویل سند به شریک دیگر وجاهت قانونی ندارد. / دیدگاه ۲: سند مشاعی متعلق به همه مالکین است و شریک دیگر حق دارد برای انجام امور اداری یا ثبتی، سند را در اختیار داشته باشد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص ضرورتِ در اختیار داشتن سند توسط خواهان، نحوه تضمین بازگشت سند به شریک دیگر، احراز مالکیت مشاعی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به استرداد و تحویل اصل سند مالکیت پلاک ثبتی [شماره] به انضمام کلیه خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر خوانده بگوید سند را گم کرده است چه میشود؟
دادگاه حکم به استرداد میدهد و اگر اجرا نشد، مالک میتواند برای اخذ سند المثنی اقدام کند.
آیا برای این دعوا نیاز به وکیل است؟
الزامی نیست اما به دلیل پیچیدگیهای ثبتی توصیه میشود.
اگر سند به نام شخص دیگری باشد میتوانم این دعوا را مطرح کنم؟
خیر، فقط مالک رسمی میتواند طرح دعوا کند.
آیا این دعوا در شورای حل اختلاف قابل طرح است؟
خیر، در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ابطال، اصلاح و استرداد سند رسمی و عادی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تحویل اصل اسناد مالکیت - غیرمالی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.