دعوای اعسار از تعیین وکیل و پرداخت حق الوکاله — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خواهان یا خوانده به دلیل نداشتن تمکن مالی و عدم دسترسی به اموال خود، قادر به پرداخت هزینه‌های حق‌الوكاله وکیل دادگستری برای دفاع از حقوق خود در دادگاه نباشد. متقاضی با تقدیم دادخواست اعسار، از دادگاه تقاضای معرفی وکیل معاضدتی یا رایگان را می‌نماید. این نهاد حقوقی برایتضمین دسترسی به عدالت برای اقشار کم‌درآمد پیش‌بینی شده است. دادگاه پس از احراز عدم تمکن مالی، تصمیم مقتضی اتخاذ میکند.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
معسر (خواهان اعسار) علیه خوانده دعوای اصلی یا اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری/مرکز وکلا.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی و ترافعی (یا حسبی، بسته به نحوه طرح).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاهی که به دعوای اصلی رسیدگی میکند یا صلاحیت رسیدگی به دعوای اصلی را دارد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کارت ملی، فرم دادخواست اعسار، استشهادیه کتبی با امضای حداقل دو شاهد عادل، مستندات مربوط به وضعیت مالی (پرینت حساب، فیش حقوقی یا عدم اشتغال).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
معمولاً همزمان با تقدیم دادخواست دعوای اصلی یا در جریان دادرسی قبل از صدور حکم قطعی مطرح می‌شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای اعسار از هزینه دادرسی معاف است یا هزینه بسیار ناچیزی دارد.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اعسار از تعیین وکیل —
- ۲. ضمیمه کردن استشهادیه شهود —
- ۳. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی —
- ۴. برگزاری جلسه رسیدگی و استماع شهادت شهود —
- ۵. صدور حکم اعسار و معرفی وکیل معاضدتی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اعسار از هزینه دادرسی و حق‌الوکاله، مانع از حق دسترسی به عدالت نیست، اما باید با استشهادیه محلی و صورت اموال دقیق همراه باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان تقسیط حق‌الوکاله وکیل / دیدگاه ۱: دادگاه فقط هزینه دادرسی را تقسیط میکند و حق‌الوکاله توافقی بین وکیل و موکل است / دیدگاه ۲: دادگاه می‌تواند در صورت اثبات اعسار، پرداخت حق‌الوکاله را نیز در قالب اقساط یا تأخیر تا پایان دادرسی مدیریت کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا استشهادیه محلی برای اثبات اعسار کافی است یا نیاز به استعلام بانکی و دارایی است؟، آیا فردی که شغل آزاد دارد می‌تواند معسر شناخته شود؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت حق‌الوکاله و تعیین وکیل معاضدتی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا شهود اعسار باید در دادگاه حاضر شوند؟
بله، دادگاه معمولاً برای ادای شهادت احضارشان میکند.
آیا وکیل معاضدتی هیچ هزینهای دریافت نمیکند؟
خیر، خدمات وی رایگان است مگر اینکه محکومله به پرداخت خسارات محکوم شود.
چه تعداد شاهد برای اثبات اعسار لازم است؟
حداقل دو شاهد مرد عادل و مطلع از وضعیت زندگی خواهان.
آیا حکم اعسار همیشگی است؟
خیر، اگر وضعیت مالی معسر بهبود یابد، حکم قابل تجدیدنظر است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حق‌الوکاله و هزینه دادرسی در دعاوی حقوقی و کیفری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعسار از تعیین وکیل و پرداخت حق الوکاله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.