دعوای تعیین بهای ثمنیه اعیانی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که پس از فوت زوج، زوجه تقاضای ارزیابی و تعیین قیمت یک‌هشتم (ثمنیه) از اعیانی املاک متوفی را دارد تا بتواند سهم‌الارث خود را از ارزش اعیان (بنا و درختان) مطالبه کند. با توجه به اینکه زوجه از عرصه (زمین) ارثی نمیبرد، قیمت‌گذاری صرفاً روی اعیانی انجام میشود. این ارزیابی معمولاً توسط کارشناس رسمی دادگستری صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زوجه (متقاضی ثمنیه) / خوانده: سایر ورثه متوفی
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی مالکیت ملک، گواهی انحصار وراثت، شناسنامه و کارت ملی زوجه و ورثه، فوت‌نامه یا گواهی فوت متوفی
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی برای مرور زمان ندارد، اما رعایت مهلت‌های تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز پس از ابلاغ رای) الزامی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منسوب به خواسته (ارزیابی یک‌هشتم اعیانی) به عنوان دعوای مالی محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تعیین بهای ثمنیه اعیانی
- ۲. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه حقوقی
- ۴. تعیین کارشناس رسمی برای ارزیابی اعیانی
- ۵. صدور حکم بر اساس نظر کارشناس
- ۶. اجرای حکم و پرداخت سهم زوجه
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در تعیین بهای ثمنیه اعیانی (سهم‌الارث زوجه از اعیان)، ملاک قیمت روزِ پرداخت است نه روزِ فوت؛ همچنین باید توجه داشت که آیا زوجه از عینِ اعیان ارث میبرد یا قیمت آن (طبق اصلاحیه قانون مدنی، زوجه از قیمتِ اعیان ارث میبرد).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه محاسبه قیمت اعیان / دیدگاه ۱: محاسبه بر اساس قیمتِ روزِ کارشناسیِ ملکِ بدونِ در نظر گرفتنِ ارزشِ عرصه / دیدگاه ۲: محاسبه بر اساس قیمتِ روزِ کارشناسیِ ملک با در نظر گرفتنِ سهمِ مشاعیِ زوجه از کلِ ارزشِ ملک (عرصه و اعیان).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا هزینه‌های ساخت و سازِ انجام شده توسطِ سایرِ وراث باید از کلِ قیمت کسر شود یا خیر، آیا نظرِ کارشناسِ رسمیِ دادگستری در خصوصِ قیمتِ ملکِ بدونِ عرصه برای قاضی لازم‌الاتباع است یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعیین و تقویم بهای یک‌هشتم (ثمنیه) اعیانی پلاک ثبتی […] به انضمام خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا زوجه از ارزش عرصه هم ارث میبرد؟
خیر، طبق قانون، زوجه از قیمت عرصه ارثی نمیبرد و سهم او صرفاً از اعیانی است.
ملاک قیمت‌گذاری اعیانی چه زمانی است؟
قیمت روز صدور رای یا زمان پرداخت ملاک عمل است.
آیا برای این دعوا نیاز به کارشناس است؟
بله، دادگاه حتماً موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می‌دهد.
اگر ورثه از پرداخت خودداری کنند چه میشود؟
از طریق اجرای احکام و توقیف اموال متوفی سهم زوجه وصول میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع بیع و مبایعه‌نامه؛ نکات حقوقی که هر خریدار و فروشنده باید بداند ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعیین بهای ثمنیه اعیانی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.