دعوای الزام به برقراری مستمری ( از کارافتادگی ، وظیفه ، بازماندگان و بازنشستگی، ... ) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که سازمان تأمین اجتماعی یا صندوق‌های بازنشستگی از برقرار کردن مستمری قانونیِ متقاضی (مانند بازنشستگی، ازکارافتادگی یا بازماندگان) پس از احراز شرایط امتناع ورزند. ذی‌نفع برای احقاق حق خود و الزام سازمان به برقراری مستمری و پرداخت معوقات اقدام به طرح شکایت می‌کند. این اقدام معمولاً پس از رد درخواست در شعب و شورای بازنگری سازمان صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: بیمه‌شده یا بازماندگان واجد شرایط / خوانده: سازمان تأمین اجتماعی یا صندوق بازنشستگی مربوطه
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در برخی رویه‌ها مالیِ غیرمنقول تبعی محسوب میشود که هزینه دادرسی غیرمالی دارد)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شعبه دیوان عدالت اداری (صلاحیت محلی: اقامتگاه خوانده یا محل سکونت خواهان در تهران/استان‌ها)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی، سابقه بیمه‌پردازی، رای کمیسیون پزشکی (در صورت ازکارافتادگی)، گواهی فوت و انحصار وراثت (در خصوص بازماندگان)، نامه رسمی امتناع سازمان
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات سازمان در مراجع داخلی و سپس ۳ ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی سازمان برای تقدیم دادخواست به دیوان عدالت اداری (برای اشخاص مقیم ایران)
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل دعاوی غیرمالی بر اساس تعرفه خدمات قضایی سالانه
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت درخواست در سازمان بیمه‌گر و دریافت پاسخ کتبی مبنی بر رد یا امتناع
- ۲. تنظیم دادخواست الکترونیکی دیوان عدالت اداری
- ۳. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه ثنا
- ۴. تبادل لوایح و بررسی در شعبه دیوان
- ۵. صدور رای و ارجاع به اجرای احکام دیوان جهت اجرای تصمیم
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ رابطهٔ تبعیت و استحقاقِ قانونی (مانند کفالت یا انحصار وراثت) و احرازِ سابقهٔ پرداختِ حق بیمه در بازهٔ زمانیِ مقرر، پیش‌شرطِ اصلی است. در موردِ ازکارافتادگی، نظریهٔ کمیسیون‌های پزشکیِ سازمان تأمین اجتماعی، رکنِ اصلیِ اثباتِ ادعاست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مبدأ زمانیِ برقراریِ مستمری / دیدگاه ۱: از تاریخِ فوت یا وقوعِ حادثه / دیدگاه ۲: از تاریخِ صدورِ رأیِ قطعیِ هیئت‌های حل اختلاف یا دادگاه.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ قاضی از «مستمر بودنِ رابطهٔ بیمه‌ای»، میزانِ سخت‌گیری در پذیرشِ گواهی‌های پزشکیِ خارج از سیستمِ تأمین اجتماعی، نحوهٔ احرازِ کفالتِ واقعیِ بازماندگان.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام به برقراری مستمری [بازنشستگی/بازماندگان/ازکارافتادگی] به انضمام احتساب سوابق و پرداخت مستمری‌های معوقه از تاریخ [تاریخ مستحق‌الوقوع] با احتساب خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای طرح دعوای برقراری مستمری در دیوان، مراجعه به اداره کار لازم است؟
خیر، مرجع رسیدگی به اختلافات بیمهشدگان با سازمان تأمین اجتماعی دیوان عدالت اداری است و نیازی به مراجعه به اداره کار نیست.
مهلت اعتراض به تصمیم سازمان تأمین اجتماعی چقدر است؟
اعتراض به آرای واحدهای اجرایی سازمان در شوراهای داخلی مهلت مشخصی دارد، اما پس از قطعیت تصمیم، ۳ ماه فرصت دارید در دیوان عدالت اداری اقامه دعوا کنید.
آیا به مستمری‌های معوقه خسارت تأخیر تأدیه تعلق می‌گیرد؟
رویه دیوان در خصوص خسارت تأخیر تأدیه علیه نهادهای دولتی و عمومی دارای شرایط خاصی است و معمولاً نیاز به اثبات تبیین دقیق دارد.
هزینه دادرسی دیوان عدالت اداری چقدر است؟
هزینه دادرسی بر اساس تعرفههای مصوب قوه قضاییه برای دعاوی غیرمالی محاسبه و دریافت میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع برقراری و دریافت مستمری بازنشستگی تامین اجتماعی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به برقراری مستمری ( از کارافتادگی ، وظیفه ، بازماندگان و بازنشستگی، ... ) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.