دعوای الزام به اعطای مرخصی قانونی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که کارمند دولت یا مشمول قانون کار، درخواست مرخصی قانونی (استحقاقی، استعلاجی، زایمان و غیره) خود را طبق مقررات ارائه داده، اما دستگاه اجرایی یا کارفرما بدون دلیل موجه قانونی از اعطای آن خودداری کرده است. شاکی با طرح این دعوا در دیوان عدالت اداری، تقاضای الزام دستگاه به موافقت با مرخصی و احقاق حقوق استخدامی خود را دارد. این دعوا معمولاً زمانی اهمیت می‌یابد که عدم اعطای مرخصی منجر به تضییع حقوق دیگر یا اخراج یا تنبیه انضباطی کارمند شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارمند دولت یا کارگر / خوانده: دستگاه اجرایی یا کارفرما.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (برای کارکنان دولت)؛ هیئت‌های حل اختلاف اداره کار (برای کارگران مشمول قانون کار).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
حکم کارگزینی، درخواست کتبی مرخصی، پاسخ کتبی دستگاه مبنی بر مخالفت، مدارک پزشکی (در صورت مرخصی استعلاجی)، مدارک هویتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
۳ ماه برای شکایت در دیوان عدالت اداری از تاریخ ابلاغ تصمیم یا وقوع واقعه.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت درخواست مرخصی به صورت کتبی
- ۲. دریافت پاسخ منفی
- ۳. ثبت دادخواست در سامانه ساجد دیوان
- ۴. رسیدگی در شعبه
- ۵. صدور رأی
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً در صلاحیت دیوان عدالت اداری (برای کارکنان دولت) یا هیئت‌های حل اختلاف اداره کار (برای کارگران مشمول قانون کار) است. در قانون کار، مرخصی استحقاقی حق کارگر است و عدم موافقت کارفرما باید با دلیل موجه باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: ذخیره مرخصی / دیدگاه ۱: کارگر میتواند تمام مرخصی‌های استفاده نشده را ذخیره و در پایان خدمت مطالبه کند / دیدگاه ۲: طبق قانون کار، فقط ۹ روز از مرخصی سالانه قابل ذخیره است و مابقی در صورت عدم استفاده، سوخت میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا کارفرما مانع استفاده از مرخصی شده است یا کارگر خود تمایلی به استفاده نداشته، آیا شرایط اضطراری کارگاه مانع از اعطای مرخصی بوده است.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام دستگاه اجرایی [نام دستگاه] به اعطای مرخصی استحقاقی/استعلاجی به مدت [تعداد روز] از تاریخ [تاریخ] لغایت [تاریخ].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دستگاه میتواند با هر نوع مرخصی مخالفت کند؟
خیر، مرخصی استحقاقی با رعایت ضوابط و در صورت عدم اخلال در کار، حق کارمند است، اما مرخصی بدون حقوق منوط به موافقت دستگاه است.
اگر دستگاه به دلیل نیاز اداری با مرخصی مخالفت کند چه میشود؟
در صورتی که نیاز اداری واقعی و مستند باشد، دستگاه میتواند با مرخصی مخالفت کند، اما باید دلایل آن را اعلام نماید.
آیا میتوانم در حین مرخصی از دیوان دستور موقت بگیرم؟
بله، اگر فوریت امر اثبات شود، میتوان تقاضای دستور موقت برای توقف تصمیم دستگاه کرد.
آیا مرخصی استعلاجی نیاز به موافقت دارد؟
مرخصی استعلاجی بر اساس گواهی پزشک معتمد یا تأییدیه سازمان تأمین اجتماعی است و دستگاه نمی‌تواند با آن مخالفت کند.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی استخدام و احقاق حقوق کارکنان دولت در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به اعطای مرخصی قانونی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.