دعوای اعتراض به عدم برقراری مستمری — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که سازمان تأمین اجتماعی از برقراری مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی یا بازماندگان برای بیمه‌شده یا بازماندگان وی خودداری می‌کند. در این حالت، ذی‌نفع با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، تقاضای نقض تصمیم سازمان و الزام آن به برقراری مستمری را دارد. این دعوا معمولاً پس از طی مراحل اداری و اعتراض در هیئتهای تشخیص مطالبات سازمان به نتیجه نرسیده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: بیمه‌شده یا بازماندگان وی / خوانده: سازمان تأمین اجتماعی (شعبه مربوطه).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (از حیث صلاحیت)، ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (صلاحیت ذاتی)؛ محل اقامت خواهان یا محل وقوع شعبه تأمین اجتماعی (صلاحیت محلی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر شناسنامه و کارت ملی، حکم بازنشستگی یا مدارک مربوط به سوابق بیمه، تصویر تصمیم یا نامه رد درخواست توسط سازمان، مدارک اثبات‌کننده شرایط مستمری (مانند گواهی فوت، گواهی ازکارافتادگی).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات سازمان در دیوان عدالت اداری، ۳ ماه برای اشخاص مقیم ایران و ۶ ماه برای اشخاص مقیم خارج از کشور از تاریخ ابلاغ تصمیم قطعی سازمان است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی در دیوان عدالت اداری طبق تعرفه مصوب (مبلغ ثابت برای دعاوی غیرمالی).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا و سامانه ساجد دیوان عدالت اداری
- ۲. تنظیم دادخواست و بارگذاری مدارک
- ۳. ثبت دادخواست
- ۴. تبادل لوایح
- ۵. صدور رأی توسط شعبه دیوان
- ۶. اجرای حکم در صورت صدور رأی به نفع خواهان.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا علیه سازمان تأمین اجتماعی مطرح میشود و اثباتِ رابطه بیمه‌ای و سابقه پرداخت حق بیمه، پیش‌شرطِ اصلیِ برقراری مستمری است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ رسیدگی به دعوایِ برقراری مستمری / دیدگاه ۱: صلاحیتِ انحصاریِ دیوان عدالت اداری (به عنوانِ اعتراض به تصمیمِ سازمان) / دیدگاه ۲: صلاحیتِ دادگاه‌های عمومی حقوقی (در صورتی که دعوا ماهیتِ اثباتِ رابطه کارگری و کارفرمایی و الزام به پرداختِ حق بیمه داشته باشد).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ قاضی از «مستمر بودنِ رابطه کاری»، نحوه ارزیابیِ مدارکِ غیررسمی (مانند شهادت شهود یا فیش‌های حقوقی) در غیابِ لیستِ بیمه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
نقض تصمیم شماره ... مورخ ... سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر عدم برقراری مستمری و الزام خوانده به برقراری مستمری بازنشستگی/بازماندگان از تاریخ ...
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا قبل از دیوان باید به سازمان شکایت کرد؟
بله، باید ابتدا در هیئتهای تشخیص مطالبات سازمان اعتراض کنید و رأی قطعی بگیرید.
آیا برای این دعوا نیاز به وکیل است؟
الزامی نیست، اما به دلیل پیچیدگی قوانین تأمین اجتماعی، توصیه میشود.
هزینه دادرسی چقدر است؟
مبلغی ثابت و اندک طبق تعرفه سالانه دیوان عدالت اداری است.
اگر سازمان رأی دیوان را اجرا نکند چه میشود؟
میتوان از طریق اجرای احکام دیوان عدالت اداری پیگیری کرد تا سازمان ملزم به اجرا شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع برقراری و دریافت مستمری بازنشستگی تامین اجتماعی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به عدم برقراری مستمری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.