دعوای الزام به برقراری حقوق وظیفه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که سازمان تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی یا سایر سازمان‌های بیمه‌گر از برقرار کردن مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی یا حقوق وظیفه بازماندگان برای شخص واجد شرایط خودداری کنند. متقاضی پس از مواجهه با رد درخواست یا سکوت سازمان، با طرح این دعوا در دیوان عدالت اداری خواستار الزام بیمه‌گر به برقراری حقوق وظیفه می‌شود. این دعوا از حقوق بنیادین تامین اجتماعی شهروندان است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: بیمه‌شده متقاضی یا بازماندگان واجد شرایط / خوانده: سازمان تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری یا سازمان‌های مشابه
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (از منظر صدور حکم به برقراری، هرچند اثر مالی دارد)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (شعبه بدوی)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر شناسنامه و کارت ملی متقاضی و متوفی (در صورت بازماندگان)، سابقه بیمه‌پردازی، گواهی انحصار وراثت (در صورت بازماندگان)، نظریه کمیسیون پزشکی (برای ازکارافتادگی)، پاسخ کتبی سازمان مبنی بر رد درخواست.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات سازمان در مراجع داخلی سازمان (در صورت وجود) تابع مقررات داخلی است، اما طرح دعوا در دیوان عدالت اداری محدودیت زمانی خاصی ندارد. مهلت تجدیدنظرخواهی از آرای دیوان ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت درخواست کتبی برقراری حقوق وظیفه در سازمان مربوطه و اخذ پاسخ منفی یا عدم پاسخ /
- ۲. تنظیم دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به طرفیت صندوق یا سازمان مربوطه /
- ۳. ثبت در دیوان عدالت اداری /
- ۴. بررسی پرونده و اخذ دفاعیه خوانده /
- ۵. صدور رای بدوی /
- ۶. قطعی شدن رای و صدور اجرائیه جهت برقراری مستمری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ رابطهٔ استخدامیِ متوفی یا مستخدم با سازمانِ مربوطه (مانند نیروهای مسلح یا صندوق بازنشستگی کشوری) و احرازِ شرایطِ قانونیِ تحتِ تکفل بودنِ وراثت، از ارکانِ اصلیِ دعواست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ رسیدگی (دیوان عدالت اداری یا دادگاه عمومی) / دیدگاه ۱: به دلیل ماهیتِ استخدام عمومی، دعوا صرفاً در صلاحیتِ دیوان عدالت اداری است / دیدگاه ۲: در برخی مواردِ مرتبط با صندوق‌های خاص، بدویاً نیازمند اثبات رابطه در مراجع دیگر است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ استحقاقِ قانونیِ خواهان، تفسیرِ مقرراتِ خاصِ صندوقِ بازنشستگیِ مربوطه، نحوهٔ اثباتِ تکفلِ واقعی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به برقراری حقوق وظیفه/مستمری [بازنشستگی/بازماندگان/ازکارافتادگی] با احتساب سوابق بیمه‌پردازی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا فرزندان دختر مشروط به شرایط خاصی مستمری دریافت می‌کنند؟
بله، نداشتن شغل و شوهر از شرایط اصلی برقراری مستمری بازماندگان برای دختران است.
مرجع تشخیص ازکارافتادگی کلی چه کسی است؟
کمیسیونهای پزشکی سازمان تامین اجتماعی یا صندوق مربوطه.
آیا دیوان عدالت اداری مستقیماً دستور پرداخت پول میدهد؟
دیوان حکم به «الزام به برقراری» میدهد و محاسبه و پرداخت مبالغ بر عهده سازمان متبوع است.
آیا طرح این دعوا نیاز به طی مراحل اداری دارد؟
بله، ابتدا باید درخواست کتبی به سازمان داده شود و پس از رد یا عدم پاسخ، در دیوان طرح دعوا شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع برقراری و دریافت مستمری بازنشستگی تامین اجتماعی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به برقراری حقوق وظیفه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.