دعوای تقاضای اعمال ماده ۴۵ قانون دیوان عدالت اداری — به زبانِ ساده
این ماده به موضوع تصحیح رای، رفع سهو قلم یا اشتباهات بین در آرای صادره از سوی هیئت عمومی یا شعب دیوان عدالت اداری اشاره دارد. زمانی که در متن رای دیوان، محاسبه اعداد، اسامی یا عبارات دچار اشتباه یا سهو قلم شود، ذینفع یا دادگاه می‌توانند تقاضای اصلاح آن را بنمایند. این تقاضا موجب تغییر ماهیت رای نمی‌شود بلکه صرفاً نواقص ظاهری یا اشتباهات نگارشی و محاسباتی را برطرف میکند. هدف از این نهاد، صراحت و دقت در آرای قضایی دیوان است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
محکوم‌له یا محکوم‌علیه (یا هر یک از طرفین پرونده) تقاضاکنده؛ مرجع صادرکننده رای دیوان به عنوان مرجع رسیدگی‌کننده.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ امور حسبی یا اصلاحی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
همان شعبه یا هیئت عمومی صادرکننده رای قطعی در دیوان عدالت اداری.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر رای صادره دارای اشتباه یا سهو قلم، درخواست کتبی تبیین‌کننده مورد اشتباه، مدارک شناسایی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدوده زمانی خاصی تعیین نشده است، اما بهتر است بلافاصله پس از ابلاغ رای و پیش از اجرای کامل آن مطرح شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی غیرمالی دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم درخواست اصلاح رای و مشخص کردن دقیق محل سهو قلم
- ۲. ثبت در دیوان عدالت اداری
- ۳. ارجاع به شعبه صادرکننده رای
- ۴. صدور رای اصلاحی توسط همان شعبه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این ماده ناظر بر «اصلاح رأی» است. اگر در رأی دیوان، سهو قلم، اشتباه محاسبه یا اشتباهاتِ بیّنِ دیگر رخ داده باشد، بدون نیاز به نقضِ ماهوی، رأی اصلاح میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ مرزِ بین «سهو قلم» و «تغییرِ ماهویِ رأی» (قاضی تا چه حد می‌تواند با عنوان اصلاح، محتوای رأی را تغییر دهد؟)، احرازِ اینکه آیا اشتباهِ ادعایی واقعاً در متنِ رأی بوده یا در استدلالِ قاضی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای اصلاح رای شماره […] صادره از شعبه […] به استناد ماده ۴۵ قانون دیوان عدالت اداری به دلیل سهو قلم در درج [ذکر مورد اشتباه].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا رای اصلاحی قابل تجدیدنظر است؟
خیر، رای اصلاحی تابع حکم اصلی است و به خودی خود قابل تجدیدنظر نیست مگر در چارچوب مقررات کلی.
آیا برای اصلاح رای جلسه دادرسی تشکیل میشود؟
خیر، قاضی شعبه به صورت فوقالعاده و راساً رای اصلاحی را صادر میکند.
چه مواردی مشمول سهو قلم میشوند؟
خطاهای قلمی، اشتباه در محاسبه اعداد، نامنویسی اشتباه اسامی یا شمارهها.
آیا دادستان یا رئیس دیوان هم می‌توانند تقاضای ماده ۴۵ کنند؟
بله، در مواردی که اشتباه مربوط به آرای هیئت عمومی باشد.
راهنمای کامل: راهنمای ابطال مصوبات دولتی و نهادهای عمومی در دیوان عدالت اداری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تقاضای اعمال ماده ۴۵ قانون دیوان عدالت اداری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.