دعوای الزام به استخدام فرزند (جایگزینی) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که فرزند یک کارمند متناوب، بازنشسته، یا جان‌باخته (بر اساس قوانین خاص برخی سازمان‌ها و شرکتهای دولتی مانند وزارت نفت، نیرو و غیره) مدعی حق جایگزینی و استخدام در همان سازمان باشد. سازمان مربوطه از اجرای آیین‌نامه‌های داخلی یا قوانین خاص مبنی بر استخدام فرزند مستخدم امتناع کرده و ذینفع به دیوان عدالت اداری شکایت می‌کند. این امر نیازمند وجود سهمیه، قانون یا آیین‌نامه مصوب معتبر برای جایگزینی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
فرزند واجد شرایط مستخدم (خواهان) علیه سازمان یا وزارتخانه دولتی مطبوع (خوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی (در دیوان عدالت اداری).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (شعبه بدوی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی خواهان، مدارک استخدامی والد (حکم کارگزینی، مدارک بازنشستگی یا فوت)، مستندات مربوط به آیین‌نامه جایگزینی، مکاتبات با سازمان و پاسخ رد آن‌ها.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات ادارات در دیوان عدالت اداری برای اشخاص مقیم ایران سه ماه از تاریخ ابلاغ یا اطلاع است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل هزینه‌های دادرسی دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
ثبت نام در سامانه ثنا و سجاد -> تنظیم دادخواست علیه سازمان مربوطه -> ثبت در دیوان عدالت اداری -> تبادل لوایح و بررسی توسط شعبه -> صدور رأی -> تجدیدنظرخواهی (در صورت نیاز) -> اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
وجود قوانین و مقررات خاص آمره (مانند قوانین مربوط به ایثارگران، بازشکستگی پیش از موعد، یا سهمیه‌های قانونی استخدام فرزندان کارکنان متوفی یا ازکارافتاده).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: الزام دستگاه اجرایی به جایگزینی فرزند پس از بازشکستگی یا فوت مستخدم / دیدگاه ۱: حق مکتسبه است و دستگاه مکلف به استخدام است / دیدگاه ۲: منوط به وجود ردیف استخدامی، آزمون و موافقت سازمان اداری و استخدامی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر مضیق یا موسع قوانین استخدامی، احراز شرایط عمومی استخدام فرزند، ارزیابی تکالیف مال‌المالی دولت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام به استخدام اینجانب به عنوان فرزند مستخدم متوفی/بازنشسته بر اساس آیین‌نامه استخدامی [نام سازمان] و اعمال حق جایگزینی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا حق جایگزینی فرزندان در تمامی ادارات دولتی وجود دارد؟
خیر، صرفاً در برخی وزارتخانهها و شرکتهای خاص بر اساس مقررات داخلی قدیمی وجود داشته و بسیاری لغو شدهاند.
مرجع صالح برای رسیدگی به این شکایت کجاست؟
دیوان عدالت اداری.
مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری چقدر است؟
سه ماه از تاریخ ابلاغ یا اطلاع از تصمیم سازمان.
آیا این دعوا مالی است؟
خیر، غیرمالی محسوب میشود.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی استخدام و احقاق حقوق کارکنان دولت در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به استخدام فرزند (جایگزینی) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.