دعوای اخذ وجه التزام — به زبانِ ساده
اخذ وجه التزام در دعاوی کیفری به معنای مطالبه یا ضبط مبلغی است که متهم به عنوان وجه التزام برای عدم خروج از حوزه قضایی یا سایر تعهدات کیفری سپرده و تخلف نموده است. همچنین در معنای حقوقی مدنی، وجه التزام مبلغی است که متعاقدین برای عدم انجام تعهد قراردادی در قرارداد پیش‌بینی می‌کنند. در بستر کیفری، این مبلغ در صورت تخلف متهم از دستورات دادگاه ضبط می‌شود. این اقدام ضمانت اجرای تخلف از دستورات نظارتی یا تأمین‌های کیفری سبک‌تر است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
دادستان یا مرجع قضایی (در بخش کیفری) یا یکی از طرفین قرارداد (در بخش حقوقی) علیه متعهد/متهم.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی؛ (در صورت کیفری: غیرقابل گذشت).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (برای قراردادها) یا دادگاه کیفری (برای قرارهای تأمین کیفری).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد تنظیمی حاوی شرط وجه التزام (در حقوقی) یا قرار تأمین کیفری و صورتجلسه تخلف (در کیفری)، اخطاریه‌ها و مستندات عدم انجام تعهد.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت‌های عمومی مرور زمان و تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز برای آرای دادگاه‌ها).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (مبلغ وجه التزام) در دعاوی حقوقی؛ و فاقد هزینه دادرسی به شکل دعوای حقوقی در دستورات کیفری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. انعقاد قرارداد یا صدور قرار کیفری.
- ۲. وقوع تخلف از تعهد یا عدم رعایت دستور قضایی.
- ۳. ارسال اظهارنامه (در امور حقوقی) یا اخطار (در امور کیفری).
- ۴. طرح دعوا یا صدور دستور قضایی.
- ۵. رسیدگی و صدور حکم یا دستور.
- ۶. اجرای حکم و وصول وجه التزام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
وجه‌التزام در واقع تعهدِ خودِ متهم به پرداختِ مبلغی در صورتِ عدمِ حضور است. برخلافِ کفالت، شخصِ ثالثی در میان نیست. اگر متهم حاضر نشود، دادگاه دستورِ اخذِ وجه‌التزام را صادر می‌کند و این مبلغ از اموالِ متهم (در صورتِ شناسایی) وصول می‌شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ بازداشتِ متهم به جایِ اخذِ وجه‌التزام / دیدگاه ۱: پس از صدورِ قرارِ وجه‌التزام، دادگاه فقط می‌تواند وجه را وصول کند و حقِ بازداشتِ متهم را ندارد / دیدگاه ۲: دادگاه می‌تواند قرار را تشدید کرده و متهم را بازداشت کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوهٔ شناساییِ اموالِ متهم برای وصولِ وجه، تشخیصِ عمدی بودنِ عدمِ حضور، میزانِ سخت‌گیری در اجرایِ قرار.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای محکومیت خوانده به پرداخت وجه التزام تخلف از تعهد به مبلغ [...] ریال به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا وجه التزام کیفری با وجه التزام حقوقی متفاوت است؟
بله، اولی جریمه عدم حضور یا تخلف از دستور قضایی به نفع دولت است و دومی خسارت قراردادی به نفع طرف خصوصی.
آیا دادگاه می‌تواند وجه التزام قراردادی را کاهش دهد؟
اگر وجه التزام بسیار گزاف و نامتعارف باشد، رویه قضایی گاهی در شرایط خاص به عدم اعتبار تمام آن رای می‌دهد مگر ثابت شود خسارت واقعی است.
آیا مطالبه وجه التزام نیاز به ارسال اظهارنامه دارد؟
در قراردادهای مدتدار یا مشروط، ارسال اظهارنامه برای اثبات مطالبه مفید است اما شرط قطعی برای همه دعاوی نیست.
هزینه دادرسی وجه التزام حقوقی چگونه محاسبه می‌شود؟
بر اساس ارزش ریالی مبلغ خواسته شده به عنوان هزینه دادرسی دعاوی مالی محاسبه می‌گردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع وثیقه، کفالت و وجه التزام در قانون آیین دادرسی کیفری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اخذ وجه التزام ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.