دعوای ضبط وجه الضمان — به زبانِ ساده
ضبط وجهالضمان یکی از قرارهای تامین کیفری است که وقتی متهم پس از آزادی با قرار وثیقه، در مواعد مقرر بدون عوجه موجه نزد مرجع قضایی حاضر نشود یا از حضور خودداری کند، به دستور دادگاه یا دادسرا به نفع دولت ضبط می‌گردد. این اقدام با صدور دستور کتبی مقام قضایی و اخطار به ضامن یا وثیقهگذار برای معرفی متهم آغاز می‌شود. در صورت عدم معرفی متهم در مهلت قانونی، وجهالضمان به صندوق دولت واریز می‌شود. این نهاد تضمینی برای حضور متهم در مراحل دادرسی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
دادستان (یا رئیس حوزه قضایی) علیه وثیقهگذار (کفیل یا ضامن)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ ترافعی؛ غیرقابلِ گذشت (از جنس اجرای تصمیمات قضایی کیفری)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا یا دادگاهی که پرونده کیفری در آنجا مطرح است و قرار تامين را صادر کرده است.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق قرار تامین، اخطاریه‌های ابلاغ‌شده به متهم و ضامن، صورتجلسات عدم حضور متهم، دستور مقام قضایی مبنی بر ضبط.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به دستور دادگاه کیفری دو مبنی بر ضبط وجهالضمان معمولاً ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای کیفری است و هزینه دادرسی به صورت تمبر حقوقی ندارد، مگر در مرحله اعتراض که تابع مقررات اعتراض به دستورات دادگاه است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. عدم حضور متهم در وقت مقرر
- ۲. صدور اخطاریه به وثیقهگذار برای معرفی متهم ظرف مهلت قانونی (معمولاً یک ماه)
- ۳. انقضای مهلت و عدم معرفی متهم
- ۴. صدور دستور ضبط وجهالضمان توسط مقام قضایی
- ۵. ابلاغ دستور به وثیقهگذار
- ۶. امکان اعتراض وثیقهگذار در دادگاه صالح
- ۷. وصول و واریز به حساب دولت در صورت عدم اعتراض یا رد اعتراض.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
وجهالضمان (که معمولاً در رویه با وثیقه هم‌پوشانی دارد اما در برخی متون قانونی به معنای عامِ تأمینِ کیفری به کار می‌رود) به معنایِ تضمینِ حضورِ متهم است. نکته مهم این است که اگر متهم در موعدِ مقرر حاضر نشود، دادگاه باید دستورِ ضبطِ آن را صادر کند مگر اینکه متهم عذرِ موجهی داشته باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تکلیفِ دادگاه در صورتِ حضورِ متهم پس از صدورِ دستورِ ضبط / دیدگاه ۱: دستورِ ضبط قطعی است و حضورِ بعدیِ متهم تأثیری در لغوِ آن ندارد / دیدگاه ۲: اگر متهم قبل از اجرایِ کاملِ دستورِ ضبط حاضر شود، دادگاه میتواند با دریافتِ هزینه‌هایِ دادرسی، دستورِ ضبط را لغو کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ «عذرِ موجه»، میزانِ انعطاف در لغوِ دستورِ ضبط پس از حضورِ متهم، نحوهٔ ارزیابیِ وثیقه در زمانِ ضبط.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اعتراض به دستور ضبط وجهالضمان صادره از شعبه […] دادگاه/دادسرا
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ضامن میتواند قبل از ضبط، متهم را معرفی کند؟
بله، تا قبل از اینکه وجهالضمان به صندوق دولت واریز و مراحل نهایی شود، با معرفی متهم میتواند رفع مسئولیت کند.
آیا مالِ وثیقهگذار مصون از توقیف است؟
خیر، مالِ معرفیشده بهعنوان وثیقه تا میزان وجهالضمان قابل توقیف و فروش است.
مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض به دستور ضبط کجاست؟
دادگاه کیفری دو (یا دادگاهی که دادرس آن دستور را صادر کرده یا دادگاه صالح طبق مقررات).
آیا فوت متهم مانع ضبط وجهالضمان است؟
بله، فوت متهم در هر مرحله موجب موقوف شدن تعقیب و رفع اثر از قرارهای تأمین از جمله وثیقه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع وثیقه، کفالت و وجه التزام در قانون آیین دادرسی کیفری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ضبط وجه الضمان ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.