دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که مدیون از پرداخت دینِ وجه نقد خود در سررسید امتناع ورزسته و دائن (طلبکار) تقاضای جبران کاهش ارزش پول را بر اساس نرخ تورم اعلام شده توسط بانک مرکزی می‌نماید. این خسارت از زمان تاریخ تقاضا یا سررسید تا زمان وصول اصلی بدهی محاسبه میشود. هدف از این نهاد، جلوگیری از متضرر شدن طلبکار در اثر تورم است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: دائن (طلبکار) / خوانده: مدیون (بدهکار).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شورای حل اختلاف (اگر خواسته کمتر از نصاب قانونی باشد) یا دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند بدهی (سفته، چک، قرارداد، رسید عادی یا رسمی)، گواهی عدم پرداخت (در صورت وجود چک)، فیش واریز هزینه دادرسی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد اما مشمول قواعد عمومی مرور زمان دین است. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (مبلغ خسارت تاخیر تادیه محاسبه شده در زمان تقدیم دادخواست) به صورت درصدی از دعاوی مالی محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه (اختیاری ولی مفید).
- ۲. تنظیم دادخواست مطالبه وجه و خسارت تاخیر تادیه.
- ۳. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۴. ارجاع به دادگاه یا شورا و تشکیل جلسه دادرسی.
- ۵. صدور حکم و اجرای آن از طریق واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
مطالبه خسارت تأخیر تأدیه بر اساس شاخص تورم اعلامی بانک مرکزی (ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی) نیازمند درخواست مدیون، تمکن مالی مطلع و تغییر فاحش شاخص قیمت‌ها از تاریخ سررسید تا تاریخ وصول است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه در اسناد تجاری (چک و سفته) / دیدگاه ۱: از تاریخ سررسید مندرج در سند. / دیدگاه ۲: از تاریخ مطالبه رسمی یا تقدیم دادخواست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قدرت مدیون بر پرداخت، تاریخ دقیق مطالبه، پذیرش یا رد ادعای معسربودن مدیون در نحوه پرداخت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید [تاریخ] لغایت روز اجرای حکم بر مبنای نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خسارت تاخیر تادیه به بدهی غیر از وجه نقد تعلق میگیرد؟
خیر، صرفاً به دین وجه نقد تعلق میگیرد.
مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه از چه زمانی است؟
از تاریخ سررسید (در اسناد تجاری مانند چک و سفته) یا از تاریخ مطالبه (در سایر اسناد).
آیا کاهش ارزش پول در قراردادهای قرض به نرخ تورم محاسبه میشود؟
بله، مبنا شاخص سالانه بانک مرکزی است.
آیا در صورت اعسار مدیون، خسارت تاخیر تادیه ساقط میشود؟
خیر، صرفاً نحوه پرداخت تعدیل میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه خسارت در حقوق ایران؛ انواع، مراحل و نحوه دریافت خسارت قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.