دعوای تقاضای اعمال ماده ۱۰۹ قانون دیوان عدالت اداری — به زبانِ ساده
این درخواست زمانی مطرح میشود که رأی قطعی دیوان عدالت اداری صادر شده باشد، اما دستگاه اجرایی از اجرای آن استنکاف ورزد یا در اجرای آن تأخیر غیرموجه داشته باشد. در این صورت، محکوم‌له (شاکی) میتواند از دیوان تقاضای صدور دستور اجرای حکم و برخورد با مستنکف را نماید. این ماده ضمانت اجرای احکام دیوان است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
محکوم‌له (شاکی) علیه مسئول دستگاه اجرایی یا مقام مستنکف.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ اداری/قضایی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شعبه صادرکننده رأی قطعی در دیوان عدالت اداری.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر رأی قطعی دیوان، مدارک اثبات‌کننده عدم اجرای رأی (مانند مکاتبات با دستگاه)، درخواست کتبی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
پس از ابلاغ رأی قطعی و گذشت مهلت قانونی برای اجرای داوطلبانه (معمولاً یک ماه).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی ندارد.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ابلاغ رأی قطعی به دستگاه اجرایی
- ۲. گذشت مهلت قانونی
- ۳. تقدیم درخواست اجرای حکم به شعبه صادرکننده
- ۴. صدور اخطاریه به دستگاه
- ۵. در صورت عدم اجرا، صدور دستور اجرای حکم و در صورت تداوم، صدور حکم به انفصال از خدمت یا جریمه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این ماده مربوط به «اعادهٔ دادرسی» است. اگر پس از صدورِ رأی، اسنادِ جدیدی کشف شود یا رأیِ دیگری در همان موضوع صادر شده باشد که با رأیِ فعلی در تضاد است، میتوان تقاضای اعادهٔ دادرسی کرد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمولِ «سندِ جدید» بر اسنادی که در زمانِ دادرسی موجود بوده اما ارائه نشده / دیدگاه ۱: سندِ جدید باید سندی باشد که در زمانِ دادرسی «مکتوم» بوده و امکانِ دسترسی به آن نبوده / دیدگاه ۲: هر سندی که قبلاً ارائه نشده باشد، میتواند مبنای اعادهٔ دادرسی قرار گیرد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ «مؤثر بودنِ سندِ جدید» در تغییرِ رأی، تشخیصِ «مکتوم بودنِ سند»، تفسیرِ قاضی از تضادِ آرای صادره.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور دستور اجرای رأی قطعی شماره [شماره رأی] صادره از شعبه [شماره شعبه] دیوان عدالت اداری و اعمال ماده ۱۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری علیه [نام دستگاه اجرایی].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر دستگاه اجرایی پس از اخطار دیوان باز هم حکم را اجرا نکرد چه میشود؟
شعبه صادرکننده میتواند حکم به انفصال موقت از خدمات دولتی یا جریمه نقدی برای مسئول مربوطه صادر کند.
آیا برای اجرای حکم نیاز به صدور اجراییه است؟
در دیوان عدالت اداری، ابلاغ رأی قطعی به دستگاه اجرایی به منزله ابلاغ اجراییه است و نیاز به تشریفات اجراییه دادگاه‌های عمومی ندارد.
آیا میتوان برای تأخیر در اجرای حکم خسارت گرفت؟
بله، در صورت ورود خسارت ناشی از تأخیر در اجرای حکم، میتوان دادخواست جداگانهای برای مطالبه خسارت به دادگاه عمومی حقوقی تقدیم کرد.
آیا این درخواست هزینه دادرسی دارد؟
خیر، درخواست اجرای حکم در دیوان عدالت اداری هزینه دادرسی ندارد.
راهنمای کامل: راهنمای ابطال مصوبات دولتی و نهادهای عمومی در دیوان عدالت اداری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تقاضای اعمال ماده ۱۰۹ قانون دیوان عدالت اداری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.