دعوای افراز ملک — به زبانِ ساده
افراز ملک به معنای جدا کردن سهم مشاعی شرکا از یکدیگر در ملکی است که دارای سند مالکیت مشاعی است. این دعوا زمانی مطرح می‌شود که شرکا در مورد نحوه تقسیم ملک به توافق نرسند و ملک قابلیت تقسیم فیزیکی داشته باشد. اگر ملک غیرقابل افراز باشد، باید از طریق دادگاه دستور فروش صادر شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
یکی از شرکای ملک مشاعی علیه سایر شرکا.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمالی در صلاحیت، اما مالی در هزینه دادرسی)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
اداره ثبت اسناد و املاک محل وقوع ملک (در صورت جریان ثبتی) یا دادگاه عمومی حقوقی (در صورت عدم جریان ثبتی یا وجود اختلاف در مالکیت).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت مشاعی، نقشه ثبتی (در صورت وجود)، مدارک شناسایی، گواهی عدم افراز (در صورت مراجعه به دادگاه).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس ارزش معاملاتی ملک (غیرمالی) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به اداره ثبت محل وقوع ملک
- ۲. بررسی قابلیت افراز توسط نقشه‌بردار ثبت
- ۳. صدور رأی توسط رئیس اداره ثبت
- ۴. در صورت اعتراض، طرح دعوا در دادگاه عمومی حقوقی
- ۵. در صورت عدم قابلیت افراز، صدور گواهی عدم افراز و سپس تقدیم دادخواست دستور فروش به دادگاه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
مقدم بودن جریان ثبتی بر افراز؛ یعنی تا زمانی که وضعیت ثبتی ملک روشن نشود و جریان ثبتی آن در اداره ثبت پایان نیافته باشد، دادگاه صلاحیت رسیدگی به دعوای افراز را ندارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
قابلیت ارجاع افراز به کارشناسی پیش از احراز شرایط اولیه / موضوع: آیا دادگاه پیش از صدور قرار امتناع یا قبول افراز باید نظر کارشناس را بگیرد؟ / دیدگاه ۱: بله، احراز قابلیت افراز منحصراً با کارشناس رسمی است / دیدگاه ۲: خیر، دادگاه ابتدا باید وضعیت ثبتی و موانع قانونی را بررسی کند و سپس کارشناس تعیین نماید.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش نظر هیأت کارشناسان در صورت اختلاف نظرهای شدید، نحوه ارزیابی خسارات احتمالی ناشی از افراز.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای افراز ملک مشاعی پلاک ثبتی [شماره پلاک] واقع در [آدرس] به نسبت سهم مشاعی خواهان.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
تفاوت افراز و تفکیک چیست؟
تفکیک تقسیم ملک به قطعات کوچکتر است (حتی اگر مالک یک نفر باشد)، اما افراز حتماً باید بین دو یا چند شریک مشاعی صورت گیرد.
اگر اداره ثبت رأی به عدم افراز بدهد چه باید کرد؟
باید گواهی عدم افراز را دریافت کرده و سپس دادخواست «دستور فروش ملک مشاع» را به دادگاه تقدیم کرد.
آیا برای افراز حتماً باید به اداره ثبت مراجعه کرد؟
اگر ملک دارای سند مالکیت رسمی و جریان ثبتی باشد، بله، مرجع اولیه اداره ثبت است.
آیا رأی اداره ثبت در مورد افراز قابل اعتراض است؟
بله، ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، قابل اعتراض در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع افراز، تقسیم و تعیین تکلیف مشاعات در املاک مشاع ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای افراز ملک ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.