دعوای اعتراض به اقدامات و الزام به اعاده وجوه دریافتی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اقدامات، تصمیمات یا وصول وجوهی از سوی مراجع دولتی، شهرداری‌ها یا کمیسیون‌های اداری معترض باشند و درخواست ابطال آن اقدامات و استرداد وجوه اخذشده برخلاف قانون را نمایند. دیوان عدالت اداری به این تظلمات رسیدگی می‌کند. این دادخواست به منظور احقاق حقوق ازدست‌رفته شهروندان در مواجهه با تصمیمات ناموجه دستگاه‌های اجرایی تقدیم می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: شخص ذی‌نفع (حقیقی یا حقوقی)؛ خوانده: وزارتخانه، سازمان، اداره دولتی یا نهاد عمومی دولتی صادرکننده تصمیم و دریافت‌کننده وجه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (نسبت به استرداد وجوه) و غیرمالی (نسبت به اعتراض به اقدامات و تصمیمات)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (بدوی یا تجدیدنظر حسب مورد)، با توجه به محل استقرار اداره خوانده یا محل انجام کار.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق کارت ملی و شناسنامه، مدارک دال بر پرداخت وجه (فیش واریزی، رسید و...)، تصویر یا مستند اقدامِ مورد اعتراض، تکمیل فرم دادخواست دیوان عدالت اداری.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات و اقدامات ادارات برای اشخاص مقیم ایران سه ماه از تاریخ ابلاغ یا اطلاع، و برای افراد مقیم خارج از کشور شش ماه است (مستند به قانون دیوان عدالت اداری).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی دیوان عدالت اداری طبق تعرفه‌های قانونی مصوب برای دعاوی مالی و غیرمالی دریافت می‌گردد.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا
- ۲. تنظیم دادخواست و پیوست نمودن مدارک
- ۳. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه سجادت دیوان
- ۴. ارجاع به شعبه بدوی و تبادل لوایح
- ۵. صدور رای
- ۶. امکان تجدیدنظرخواهی در مهلت قانونی
- ۷. ارجاع به واحد اجرای احکام دیوان جهت استرداد وجوه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعاوی معمولاً در حوزهٔ صلاحیتِ دیوان عدالت اداری (در خصوص تصمیماتِ مراجع دولتی و بیمه‌ای) یا دادگاه‌های عمومی (در خصوص استردادِ وجوهِ نامشروع یا بلاجهت) مطرح می‌شود و تفکیکِ صلاحیتی بسیار حیاتی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ رسیدگی به استردادِ وجوهِ دریافتیِ مازاد توسط نهادهای عمومی / دیدگاه ۱: در صلاحیتِ دیوان عدالت اداری به عنوان اعتراض به تصمیم واحد دولتی / دیدگاه ۲: در صلاحیتِ دادگاه عمومی حقوقی به عنوان دعوای مالی و استردادِ لاجرم.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ ماهیتِ حقوقیِ وجهِ دریافتی (عوارض، جریمه یا درآمدِ اختصاصی)، نحوهٔ تفسیرِ قوانینِ بودجه و مصوباتِ شوراهای اسلامی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اعتراض به اقدام [نام اداره/سازمان] در خصوص وصول مبلغ [مقدار مبلغ] ریال و تقاضای الزام به اعاده وجوه دریافتی به انضمام خسارات قانونی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
مهلت اعتراض به تصمیمات ادارات در دیوان چقدر است؟
سه ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم یا اطلاع از اقدام برای ساکنان ایران.
آیا استرداد وجه نیاز به طرح دعوای جداگانه در دادگاه عمومی دارد؟
خیر، دیوان عدالت اداری ضمن رسیدگی به اعتراض، به استرداد وجوه اخذشده غیرقانونی نیز رسیدگی می‌کند.
آیا برای ثبت دادخواست دیوان نیاز به مراجعه حضوری است؟
خیر، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه الکترونیکی دیوان (سجادت) انجام می‌شود.
مرجع اجرای حکم دیوان کجاست؟
واحد اجرای احکام دیوان عدالت اداری مستقر در خود دیوان.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اعتراض به تصمیمات ادارات و سایر دعاوی اداری در دیوان عدالت اداری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به اقدامات و الزام به اعاده وجوه دریافتی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.