دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی — به زبانِ ساده
این دعوا هنگامی مطرح میشود که خواهان (یا محکومعلیه) به دلیل عدم تمکن مالی و نداشتن دسترسی به اموال خود (به جز مستثنیات دین)، توانایی پرداخت هزینه دادرسی یا هزینه اجرای حکم را ندارد و از دادگاه تقاضای معافیت موقت از پرداخت آن را مینماید. این نهاد حقوقی برای تضمین دسترسی به عدالت برای افراد نیازمند پیشبینی شده است. دادگاه با بررسی شهادت شهود یا وضعیت مالی، ادعای اعسار را بررسی میکند. خواهان و محکومله/خواهان اصلی (معسر) علیه خوانده دعوای اصلی یا دادستان (در برخی موارد به عنوان طرف دعوا).
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
محکومعلیه (خواهان) علیه محکومله (خوانده)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی (وابسته به دعوای اصلی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاهی که به دعوای اصلی رسیدگی میکند یا صلاحیت رسیدگی بدوی به آن را دارد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادخواست اعسار، شهادتنامه کتبی حداقل دو شاهد مرد با ذکر مشخصات و منشا اطلاعات، صورت کلی اموال و داراییها، پرینت حسابهای بانکی چند ماه اخیر، مدارک مربوط به وضعیت شغلی و درآمدی.
مهلتها چیست؟
مهلتها
همزمان با تقدیم دادخواست اصلی یا ظرف مهلت مناسب در جریان دادرسی؛ اعتراض به رای اعسار ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای اعسار از هزینه دادرسی معاف از هزینه دادرسی است.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اعسار (به صورت مستقل یا ضمن دعوای اصلی)؛
- ۲. معرفی شهود و ارائه مستندات مالی؛
- ۳. برگزاری جلسه رسیدگی و استماع شهادت شهود؛
- ۴. صدور حکم قبولی یا رد اعسار؛
- ۵. تجدیدنظرخواهی (در صورت نیاز).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ عسر و حرجِ مالی نیازمندِ ارائهٔ استشهادیهٔ محلی (با حداقل دو شاهد) و صورتِ اموال و داراییهاست؛ در صورتِ پذیرش، هزینه دادرسی به صورتِ موقت تقسیط یا معافیتِ موقت صادر میشود.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: کفایتِ استشهادیه / دیدگاه ۱: استشهادیه به تنهایی کافی نیست و باید تحقیقاتِ محلی توسطِ دادگاه انجام شود / دیدگاه ۲: استشهادیهٔ دقیق و امضا شده توسطِ شهودِ معتبر، برای صدورِ قرارِ اعسار کافی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
سختگیری در پذیرشِ شهود، میزانِ بررسیِ گردشِ حسابهای بانکی، نحوهٔ ارزیابیِ داراییهای منقول و غیرمنقولِ خواهان.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مرحله [بدوی/تجدیدنظر] پرونده کلاسه [شماره پرونده].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا شهود باید در دادگاه حاضر شوند؟
بله، حضور شهود برای ادای شهادت الزامی است.
اگر اعسار پذیرفته شود، هزینه دادرسی چه میشود؟
در صورت تمکن مالی محکومعلیه در آینده، وصول خواهد شد.
تعداد شهود چقدر باید باشد؟
حداقل دو نفر مرد عاقل و بالغ.
آیا میتوان برای هزینه کارشناسی هم اعسار داد؟
بله، اعسار از هزینههای دادرسی شامل هزینههای کارشناسی نیز میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقالوکاله و هزینه دادرسی در دعاوی حقوقی و کیفری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
