دعوای تایید فسخ قرارداد (غیرمالی) — به زبانِ ساده
تایید فسخ قرارداد دعوایی است که وقتی یکی از طرفین با استناد به خیارات قانونی یا قراردادی (مانند خیار غبن، شرط، عیب و غیره) اقدام به فسخ یک قرارداد کرده است، برای رسمیت شناختن و تثبیت این فسخ در دادگاه مطرح می‌کند. این حکم اعلامی است یعنی دادگاه فقط وقوع فسخ را تایید و اعلام می‌کند. این دعوا غیرمالی محسوب می‌شود زیرا مستقیماً مطالبه مال نمی‌کند بلکه وضعیت حقوقی قرارداد را روشن می‌سازد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
طرفی که قرارداد را فسخ کرده (خواهان) علیه طرف دیگر قرارداد (خوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد / اجرای تعهد (بر اساس قواعد عمومی صلاحیت محلی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کارت ملی، اصل قرارداد مبنا، اظهارنامه رسمی اعلام فسخ قرارداد، دلایل و مستندات اثبات‌کننده حق فسخ (مانند نظریه کارشناس در غبن فاحش یا گواهی عدم حضور در تخلف شرط).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
اعمال خیار باید بلافاصله پس از علم به سبب فسخ انجام شود (فوریت خیارات)، اما برای طرح دعوای تایید فسخ مهلت خاصی به جز مرور زمان نیست؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی اعلام فسخ به طرف مقابل
- ۲. تنظیم دادخواست تایید فسخ قرارداد
- ۳. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک و ارجاع به دادگاه
- ۴. بررسی شرایط صحت فسخ و رعایت فوریت
- ۵. صدور حکم به تایید فسخ قرارداد
- ۶. اجرای حکم (در صورت نیاز به بازگرداندن عوضین).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تایید فسخ، ماهیتِ اعلامی دارد نه تاسیسی؛ یعنی دادگاه صرفاً تحققِ ارادهٔ فسخ‌کننده را به واسطهٔ خیارِ قانونی یا قراردادی احراز و اعلام می‌کند، نه اینکه خود قرارداد را فسخ کند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مالی یا غیرمالی بودن دعوای تایید فسخ قراردادهای مالی / دیدگاه ۱: غیرمالی است چون انشای فسخ شده و دادگاه فقط تایید می‌کند / دیدگاه ۲: مالی است چون مستقیماً بر ارزش مالی قرارداد و ثمن تاثیر می‌گذارد (نامطمئن).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوهٔ احرازِ فوریت در اعمالِ خیار (در خیاراتی که فورا باید اعمال شوند)، تفسیرِ عباراتِ خیار ساقط شده است یا خیر در متن قرارداد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تایید فسخ قرارداد مورخ [...] به دلیل تحقق خیار [...] به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا تایید فسخ مالی است یا غیرمالی؟
رویه قضایی غالب آن را غیرمالی میداند زیرا ماهیت آن اعلامی است نه تأسیسی.
آیا ارسال اظهارنامه برای فسخ الزامی است؟
قانوناً الزام مطلق نیست اما بهترین راه اثبات تاریخ اعلام فسخ به طرف مقابل است.
منظور از فوریت خیار چیست؟
در برخی خیارات مانند عیب یا غبن، صاحب خیار باید پس از اطلاع، بلافاصله فسخ را اعلام کند و تأخیر غیرمتعارف موجب سقوط حق می‌شود.
پس از صدور حکم تایید فسخ تکلیف اموال چیست؟
طرفین باید ثمن و مبیع (عوضین) را به یکدیگر مسترد کنند که گاهی نیاز به دادخواست جداگانه برای استرداد عوضین است.
راهنمای کامل: تفاوت فسخ، ابطال، تنفیذ و بطلان قرارداد؛ راهنمای جامع حقوقی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تایید فسخ قرارداد (غیرمالی) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.