دعوای اعتراض به ضبط ضمانت‌نامه یا وثیقه (گمرکی) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که گمرک ایران اقدام به ضبط وثیقه ملکی، بانکی یا وجه نقد سپرده‌شده جهت ترخیص کالا یا تضمین حقوق ورودی نموده و ذی‌نفع (واردکننده یا ضامن) آن را خلاف قانون یا خارج از چارچوب مقررات گمرکی بداند. صاحب کالا می‌تواند با تقدیم دادخواست به دیوان عدالت اداری، ابطلال تصمیم گمرک مبنی بر ضبط ضمانت‌نامه را تقاضا کند. این اقدام معمولاً به دلیل عدم ایفای تعهدات گمرکی یا اختلاف در ارزیابی و ارزش‌گذاری کالا رخ می‌دهد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: صاحب کالا، واردکننده یا ضامن (تضمین‌کننده). خوانده: گمرک جمهوری اسلامی ایران.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در برخی رویه‌ها مالی محسوب می‌شود، اما ماهیت ابطلال تصمیمات دولتی دارد)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (شعبه بدوی)؛ محل اقامت خوانده (تهران یا گمرک محل استقرار).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق ضمانت‌نامه یا سند وثیقه، تصویر پروانه گمرکی یا اسناد ترخیص، ابلاغیه یا تصمیم گمرک مبنی بر ضبط وثیقه، مدارک اثبات‌کننده ایفای تعهدات یا عدم تخلف، کارت بازرگانی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات ادارات دولتی در دیوان عدالت اداری ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم برای اشخاص مقیم ایران است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری بر اساس تعرفه خدمات قضایی در دیوان محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه ثنا.
- ۲. ثبت دادخواست در دیوان عدالت اداری.
- ۳. تبادل لوایح و ارسال نسخه دوم به گمرک جهت پاسخگویی.
- ۴. بررسی توسط شعبه بدوی و صدور رای.
- ۵. امکان تجدیدنظرخواهی در شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ضبطِ وثیقه یا ضمانت‌نامه گمرکی معمولاً ناشی از عدمِ ایفای تعهداتِ گمرکی (مانندِ ترانزیت یا ورودِ موقت) است؛ اعتراض به این تصمیم باید ابتدا در کمیسیون‌های رسیدگی به اختلافاتِ گمرکی مطرح شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ ابطالِ ضبطِ وثیقه در صورتِ اثباتِ فورس‌ماژور / دیدگاه ۱: فورس‌ماژور باید در زمانِ وقوع به گمرک اعلام می‌شد / دیدگاه ۲: اگر فورس‌ماژور بعداً اثبات شود، ضبطِ وثیقه غیرقانونی است و باید مسترد شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا تعهدِ گمرکی دقیقاً در مهلتِ مقرر انجام شده است؟، آیا دلایلِ تأخیرِ مودی خارج از ارادهٔ او بوده است؟، آیا تشریفاتِ قانونیِ ضبطِ وثیقه توسطِ گمرک رعایت شده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطلال تصمیم شماره [...] مورخ [...] گمرک جمهوری اسلامی ایران مبنی بر ضبط ضمانت‌نامه بانکی شماره [...] به مبلغ [...].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ضبط وثیقه گمرکی نیاز به حکم دادگاه دارد؟
خیر، گمرک بر اساس قوانین گمرکی اختیار ضبط وثایق تودیعشده را در صورت تخلف یا عدم اجرای تعهدات دارد، مگر اینکه تصمیم آن در دیوان عدالت اداری ابطلال شود.
مرجع صالح برای اعتراض کجاست؟
دیوان عدالت اداری.
مهلت اعتراض چقدر است؟
سه ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم گمرک.
آیا پس از ضبط میتوان خسارت مطالبه کرد؟
بله، پس از ابطال تصمیم در دیوان، میتوان جبران خسارت مطالبه نمود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع امور گمرکی و ترخیص کالا از گمرک در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به ضبط ضمانت‌نامه یا وثیقه (گمرکی) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.