دعوای اثبات نسب و قرابت — به زبانِ ساده
دعوای اثبات نسب زمانی طرح میشود که رابطهٔ خونی و پدرومادری میان فرزند و والدین (به‌ویژه پدر) به صورت رسمی ثبت نشده یا مورد انکار قرار گرفته باشد. این دعوا معمولاً برای برخورداری از حقوق قانونی نظیر ارث، نفقه و شناسنامه اقامه میشود. دادگاه با بررسی ادله، از جمله آزمایش ژنتیک (DNA)، نسبت قانونی را احراز و حکم مقتضی صادر می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان فرزند (یا ولی قانونی او) و خوانده والدِ منکر یا سایر وراث قانونی هستند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی، ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده یا محل تولد فرزند.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی خواهان، سند ازدواج یا طلاق والدین (در صورت وجود)، گواهی تولد، شهادت شهود، درخواست ارجاع به آزمایش ژنتیک.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
دعوای نسب مشمول مرور زمان نمی‌شود و در هر زمانی قابل طرح است؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی در مرحله بدوی و تجدیدنظر محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اثبات نسب
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. تشکیل جلسه دادگاه و بررسی مدارک
- ۵. صدور قرار آزمایش DNA
- ۶. ارجاع به پزشکی قانونی
- ۷. صدور رای قطعی یا قابل تجدیدنظر
- ۸. اجرای حکم و اصلاح اسناد سجلی در ثبت احوال.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تقدم آزمایش DNA (ژنتیک) بر اماره فراش و لزوم وجود رابطه زوجیت صحیح یا شبهه در زمان انعقاد نطفه.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: اعتبار شرعی علم قاضی حاصل از آزمایش DNA در برابر اماره فراش / دیدگاه ۱: اماره فراش مقدم است مگر در فرض عدم امکان نزدیکی / دیدگاه ۲: علم حاصل از آزمایش DNA مقدم بر اماره فراش است (نامطمئن).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش ارزش اثباتی اقرار در امور نسب، نحوه ارزیابی امارات و قرائن، پذیرش شهادت شهود در اثبات رابطه خونی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اثبات نسب و الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه/اصلاح سند سجلی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا آزمایش DNA برای اثبات نسب کافی است؟
آزمایش DNA اماره علمی بسیار قوی است، اما دادگاه آن را در کنار سایر امارات قانونی بررسی می‌کند.
آیا این دعوا مشمول مرور زمان میشود؟ خیر، دعوای نسب به دلیل اینکه از احوال شخصیه است مشمول مرور زمان نمی‌شود. پرسش: هزینه آزمایش DNA به عهده چه کسی است؟
اصولاً به عهده مدعی (خواهان) است، مگر اینکه دادگاه ترتیب دیگری مقرر کند.
آیا فرزند حاصل از رابطه نامشروع هم میتواند دعوای نسب مطرح کند؟
نسب مشروع تنها از راه نکاح حاصل میشود، اما تکلیف به انفاق و برخی احکام در خصوص فرزند متولد زنا نیز ترتب یافته است.
راهنمای کامل: راهنمای کامل اثبات نسب در حقوق ایران؛ از تولد تا اثبات قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اثبات نسب و قرابت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.