دعوای صدور حکم رشد — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که فردی به سن بلوغ شرعی رسیده اما هنوز به سن ۱۸ سال تمام نرسیده و نیازمند اثبات بلوغ فکری و اقتصادی (رشد) برای اداره اموال و امور مالی خود بدون نیاز به اذن ولی یا قیم است. متقاضی باید با ارائه دلایل و امارات، ملکه‌ٔ نفسانی درک مصلحت و عدم سفاهت خود را در دادگاه به اثبات برساند. پس از صدور حکم رشد، فرد اهلیت استیفای کامل در امور مالی را به دست می‌آورد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان صغیر بالغ (معمولاً بین ۱۵ تا ۱۸ سال تمام) و خوانده خاصی ندارد (یا دادستان به عنوان خوانده/مطلع وارد می‌شود).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی، امور حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (خانواده) محل اقامت متقاضی.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی متقاضی، نظریه پزشکی قانونی یا روانپزشکی (در صورت نیاز دادگاه)، استشهادیه محلی یا معرفی‌نامه، دلایل دال بر توانایی مدیریت مالی (مانند گواهی اشتغال به کار، مدیریت کسب‌وکار یا اموال).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
بدون مرور زمان؛ مهلت اعتراض (در صورت مداخله شخص ذی‌نفع یا دادستان) مطابق مقررات عمومی آیین دادرسی مدنی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل دعاوی غیرمالی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت درخواست صدور حکم رشد از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه حقوقی/خانواده
- ۳. تعیین وقت رسیدگی و تحقیق از متقاضی
- ۴. ارجاع به پزشکی قانونی یا واحد مددکاری جهت سنجش رشد روانی و عقلی (حسب نظر دادگاه)
- ۵. صدور حکم رشد
- ۶. ابلاغ رأی و استفاده از آن برای معاملات و امور مالی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا ویژه افراد بالغِ زیر ۱۸ سال تمام شمسی (معمولاً بین ۹ یا ۱۵ تا ۱۸ سالگی) است که قصد تصرف در امور مالی خود را دارند و اصل بر عدم رشد تا پایان ۱۸ سالگی در نظام اداری و بانکی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان یا عدم امکان احراز رشد توسط خود قاضی بدون ارجاع به پزشکی قانونی / دیدگاه ۱: قاضی می‌تواند با پرسش‌های مالی و ارزیابی درک اقتصادی فرد رأساً حکم رشد بدهد / دیدگاه ۲: ارجاع به پزشکی قانونی یا کارشناس برای سنجش رشد روانی الزامی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
ارزیابی درجه آگاهی و شم اقتصادی متقاضی در جلسه رسیدگی، کفایت پاسخ‌ها درباره ارزش پول و انجام معاملات روزمره، احراز نیازِ واقعی به خروج از حجر پیش از ۱۸ سالگی
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم رشد.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
حداقل سن برای درخواست حکم رشد چقدر است؟
معمولاً پس از سن بلوغ شرعی (پسر ۱۵ سال تمام قمری و دختر ۹ سال تمام قمری) قابل طرح است، اما رویه عملی بیشتر متوجه سنین نزدیک به ۱۸ سال است.
آیا حکم رشد قابل رجوع است؟
خیر، پس از صدور حکم رشد قطعی، زوال سفاهت احراز شده و قابل بازگشت نیست مگر اینکه جنون عارض شود.
آیا با حکم رشد می‌توان ازدواج کرد؟
اذن در نکاح احکام خاص خود را دارد و حکم رشد لزوماً به معنای بی‌نیازی مطلق از اذن ولی در نکاح دختر باکره نیست (بستگی به رویه و نظر فقهی دارد).
آیا دادستان در این پرونده دخالت دارد؟
بله، به عنوان امور حسبی، دادگاه نظر دادستان را استعلام یا مطلع می‌کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع رشد، حجر و رفع حجر در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور حکم رشد ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.