دعوای ضم امین به ولی قهری — به زبانِ ساده
ضم امین به ولی قهری زمانی مطرح می‌شود که ولی قهری (پدر یا جد پدری) به دلیل کهولت سن، بیماری، عدم امانت یا سایر دلایل، قادر به اداره اموال مولی‌علیه نباشد یا بیم حیف و میل اموال توسط او برود. در این حالت، دادگاه فردی را به عنوان امین در کنار ولی قهری قرار می‌دهد تا بر اعمال او نظارت کند یا در اداره اموال مشارکت نماید. این اقدام برای حفظ مصلحت مولی‌علیه و جلوگیری از تضییع حقوق مالی او انجام می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان معمولاً دادستان یا یکی از نزدیکان مولی‌علیه (مانند مادر یا بستگان) است. خوانده، ولی قهری است که صلاحیت یا توانایی او مورد تردید قرار گرفته است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ امور حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت مولی‌علیه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه مولی‌علیه، مدارک اثبات‌کننده عدم صلاحیت یا ناتوانی ولی قهری (مانند گواهی پزشکی، استشهادیه، گزارش مددکاری)، مدارک مالکیت اموال مولی‌علیه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی برای طرح دعوا وجود ندارد (هر زمان که شرایط ایجاد شود).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۳. بررسی توسط قاضی و در صورت لزوم ارجاع به واحد مددکاری یا پزشکی قانونی
- ۴. صدور حکم ضم امین
- ۵. صدور ابلاغیه برای امین منتخب.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ضم امین به معنای سلب ولایت نیست، بلکه نظارت بر اقدامات ولی قهری است. این اقدام زمانی صورت می‌گیرد که ولی قهری صلاحیت کامل ندارد یا در معرض لغزش است (ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: ضرورتِ وجودِ «خیانت» برای ضم امین / دیدگاه ۱: ضم امین فقط در صورت اثبات خیانت یا عدم لیاقت ممکن است / دیدگاه ۲: ضم امین میتواند صرفاً به دلیل بیماری یا ناتوانی جسمی ولی قهری (بدون خیانت) نیز انجام شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ میزانِ ناتوانی یا عدم صلاحیت ولی قهری، انتخابِ امین (از میان بستگان یا اشخاص معتمد)، میزانِ اختیاراتی که قاضی برای امینِ ضمیمه شده تعیین می‌کند.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر ضم امین به ولی قهری (آقای ...) جهت اداره اموال مولی‌علیه (نام مولی‌علیه) به دلیل عدم رعایت مصلحت/ناتوانی ایشان.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ضم امین به معنای سلب ولایت از پدر است؟
خیر، ولی قهری همچنان ولایت دارد اما در اداره اموال محدود شده و باید با امین همکاری کند.
چه کسی میتواند امین شود؟
فردی امین، عاقل و مورد اعتماد دادگاه که ترجیحاً از بستگان نزدیک باشد.
آیا مادر میتواند درخواست ضم امین کند؟
بله، هر ذینفعی میتواند این درخواست را مطرح کند.
اگر ولی قهری فوت کند چه می‌شود؟
در صورت فوت ولی قهری، بحث ضم امین منتفی و موضوع به سمت نصب قیم می‌رود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ولایت قهری، قیمومت، امین، ناظر و وصایت در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ضم امین به ولی قهری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.