دعوای عزل قیم — به زبانِ ساده
عزل قیم به معنای برداشتن و برکنار کردن قیم از سمت قیمومت توسط دادگاه است. این اقدام زمانی انجام می‌شود که قیم شرایط قانونی لازم را از دست بدهد، مرتکب خیانت در اموال محجور شود یا توانایی اداره امور او را نداشته باشد. هدف از این نهاد، صیانت از منافع و اموال محجور در برابر سوءاستفاده یا بی‌کفایتی قیم است. دادستان و اشخاص ذی‌نفع می‌توانند درخواست عزل قیم را مطرح کنند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
دادستان یا یکی از خویشان محجور (خواهان) علیه قیم منصوب (خوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی/امور حسبی (بسته به نحوه طرح).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (دادگاه خانواده) محل اقامت محجور.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
حکم نصب قیم قبلی، مدارک و مستندات اثبات‌کننده موجبات عزل (مانند رأی محکومیت کیفری، اسناد خیانت در امانت، گواهی پزشکی مبنی بر جنون یا ابتلا به بیماری صعب‌العلاج قیم).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
بدون مهلت مرور زمان؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم درخواست عزل به دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۳. رسیدگی به دلایل و مستندات ابرازی خواهان و اخذ دفاعیات قیم
- ۴. صدور حکم عزل در صورت احراز موجبات قانونی
- ۵. تعیین قیم موقت یا جدید.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
عزلِ قیم نیازمندِ اثباتِ یکی از اسبابِ قانونیِ عزل (مانند خیانت در امانت، عدمِ ادارهٔ صحیحِ اموال، ابتلا به جنون یا بیماریِ مانع) است و با استعفا متفاوت است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: بارِ اثباتِ دعوای عزل متوجهِ کیست؟ / دیدگاه ۱: دادستان یا مدعی باید دلایلِ قطعی و مستند ارائه دهند / دیدگاه ۲: با توجه به حقِ محجور، دادگاه باید تحقیقاتِ وسیعِ مستقلی انجام دهد. بستگی به قاضی، تفسیرِ مفهومِ «عدمِ امانت» یا «کفایت نداشتن»، نحوهٔ محاسبهٔ خساراتِ وارده به اموالِ محجور پیش از عزل، تعیینِ قیمِ موقت تا زمانِ نصبِ قیمِ جدید.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم به عزل [نام قیم فعلی] از قیمومت محجور [نام محجور] به دلیل [ذکر علت مانند خیانت در امانت/فقدان صفت امانت].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
دلایل قانونی عزل قیم چیست؟
از جمله از دست دادن اهلیت، ارتکاب جرم مالی علیه محجور، عدم نظارت بر امور محجور و ابتلا به بیماری‌های روحی یا جسمی مانع انجام وظایف.
چه کسی می‌تواند تقاضای عزل قیم را کند؟
دادستان و هر یک از خویشاوندان محجور.
تا زمان تعیین قیم جدید، امور محجور چگونه اداره می‌شود؟
دادگاه موظف است همزمان با عزل یا پیش از آن، قیم موقت یا امین تعیین کند.
آیا قیم معزول حق اعتراض دارد؟
بله، مانند سایر احکام قابل تجدیدنظرخواهی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ولایت قهری، قیمومت، امین، ناظر و وصایت در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عزل قیم ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.