دعوای عزل وصی محجور — به زبانِ ساده
عزل وصی محجور دعوایی است که برای برداشتن وصی از سمت خود به دلیل خیانت، عدم کفایت، یا فقدان شرایط قانونی مطرح می‌شود. اگر وصی در اداره اموال محجور تعدی یا تفریط کند یا دچار جنون یا حجر شود، دادگاه حکم به عزل او می‌دهد. این دعوا برای حمایت از منافع مالی و شخصی محجور و جلوگیری از تضییع حقوق او اقامه می‌شود. دادگاه پس از احراز موجبات عزل، وصی را برکنار و شخص دیگری (قیم یا امین) را جایگزین میکند.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: دادستان یا یکی از اقارب محجور یا ناظر (در صورت وجود) / خوانده: وصیِ منصوب.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی (در قالب امور حسبی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی (دادگاه خانواده) محل اقامت محجور.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مدارک هویتی محجور و خواهان، مستندات دال بر خیانت یا عدم کفایت وصی (مانند سند مالکیت، پرینت حساب، شهادت شهود، گزارش کارشناسی)، حکم حجر محجور (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد و هر زمان که موجبات عزل حادث شود قابل طرح است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست عزل وصی با ذکر ادله /
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی /
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده /
- ۴. رسیدگی و بررسی ادله (ارجاع به کارشناسی یا تحقیق محلی در صورت نیاز) /
- ۵. صدور حکم عزل و تعیین قیم یا امین جایگزین.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات خیانت در امانت یا عدم لیاقت وصی در اداره امور محجور، بار اثبات با مدعی است و دادگاه باید پس از عزل، بلافاصله اقدام به تعیین قیم یا ضم امین نماید تا امور محجور معطل نماند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیت دادگاه محل اقامت محجور یا محل اقامت وصی / دیدگاه ۱: دادگاه محل اقامت محجور (صلاحیت ذاتی امور حسبی) / دیدگاه ۲: دادگاه محل اقامت وصی (به دلیل اینکه دعوا علیه شخص وصی است).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان سخت‌گیری در اثبات «عدم لیاقت»، تفسیر قاضی از «خیانت» در امانت، ضرورت یا عدم ضرورت ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری برای بررسی حساب‌های مالی وصی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای عزل وصی محجور [نام وصی] به دلیل خیانت/عدم کفایت در اداره اموال محجور [نام محجور].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
چه کسانی می‌توانند درخواست عزل وصی کنند؟
دادستان و خویشاوندان محجور.
آیا می‌توانهمزمان درخواست دستور موقت برای منع تصرف وصی داد؟
بله، در صورت فوریت و خوف حیف و میل اموال.
بعد از عزل وصی چه کسی امور محجور را اداره میکند؟
دادگاه فردی را به عنوان قیم یا امین تعیین میکند.
آیا وصی معزول حق اعتراض دارد؟
بله، مانند سایر احکام قابل تجدیدنظرخواهی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ولایت قهری، قیمومت، امین، ناظر و وصایت در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عزل وصی محجور ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.