دعوای فسخ حکم سرپرستی — به زبانِ ساده
فسخ حکم سرپرستی زمانی مطرح می‌شود که سازمان بهزیستی یا دادستان به دلیل عدم انجام تکالیف قانونی توسط سرپرست، سوءرفتار، یا تغییر شرایط زندگی به نحوی که به مصلحت کودک نباشد، تقاضای ابطال حکم سرپرستی را از دادگاه می‌نمایند. این دعوا با هدف حمایت از حقوق و سلامت کودک یا نوجوان تحت سرپرستی طرح می‌شود. پس از صدور حکم فسخ، رابطه حقوقی سرپرستی پایان یافته و کودک به وضعیت پیشین یا تحت مراقبت‌های جایگزین بازمی‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: سازمان بهزیستی کشور یا دادستان. خوانده: سرپرست (پدرخوانده/مادرخوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت کودک یا نوجوان.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
حکم سرپرستی سابق، گزارش‌های مددکاری سازمان بهزیستی، مستندات مربوط به تخلف یا عدم صلاحیت سرپرست، شناسنامه کودک.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی برای طرح دعوا وجود ندارد (هر زمان که مصلحت کودک ایجاب کند)، اما پس از ابلاغ حکم فسخ، ۲۰ روز مهلت تجدیدنظرخواهی وجود دارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست توسط سازمان بهزیستی یا دادستان
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. بررسی گزارش‌های مددکاری و استماع دفاعیات سرپرست
- ۵. صدور حکم فسخ
- ۶. اجرای حکم و بازگشت کودک به وضعیت حمایتی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
امکان فسخ حکم سرپرستی به درخواست دادستان یا سرپرست یا خودِ طفل (پس از رسیدن به سن بلوغ) در صورت عدم امکان ادامه نگهداری یا سوءرفتار شدید وجود دارد و دادگاه با احراز مصلحت طفل تصمیم می‌گیرد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: بازگشت حقوق مالی و ارثی طفل پس از فسخ / دیدگاه ۱: با فسخ سرپرستی، آثار مالی و نسبیِ ایجاد شده کاملاً زایل می‌شود / دیدگاه ۲: حقوق مکتسبه مالی طفل (مانند سهم‌الاموات یا اموال منتقل شده) محفوظ می‌ماند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز عدم مصلحت طفل در ادامه سرپرستی، تشخیص سوءرفتار یا عجز سرپرست از نگهداری، تعیین تکلیف اموال هبه شده به طفل پس از فسخ.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر فسخ حکم سرپرستی شماره ... مورخ ... به دلیل عدم رعایت مصلحت کودک و تخلف از تکالیف قانونی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خودِ سرپرست میتواند تقاضای فسخ سرپرستی را کند؟
خیر، قانونگذار این حق را برای سرپرست پیشبینی نکرده است؛ فسخ سرپرستی تنها در صورت احراز عدم صلاحیت یا تخلف توسط دادگاه و به درخواست نهادهای حمایتی یا دادستان ممکن است.
آیا با فسخ سرپرستی، رابطه مالی بین سرپرست و کودک قطع می‌شود؟
بله، با فسخ حکم، تکالیف مالی و غیرمالی سرپرست نسبت به کودک پایان می‌یابد، مگر در مواردی که دادگاه برای دوران انتقالی تکالیفی تعیین کند.
آیا کودک در این پروسه حق اظهارنظر دارد؟
بله، دادگاه موظف است با توجه به سن و رشد کودک، نظر او را نیز استماع نماید.
آیا حکم فسخ سرپرستی قطعی است؟
خیر، این حکم ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است. ---
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فسخ حکم سرپرستی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.