دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی دعاوی خانواده — به زبانِ ساده
این درخواست زمانی مطرح می‌شود که خواهانِ دعاوی خانواده (مانند مهریه، نفقه، حضانت یا طلاق) توانایی مالی پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد. او با استناد به عسرت و تنگدستی، از دادگاه تقاضای معافیت موقت یا دائم از پرداخت هزینه‌های دادرسی را می‌نماید. دادگاه با بررسی شهادت شهود یا وضعیت مالی خواهان، در این خصوص تصمیم می‌گیرد. این نهاد حقوقی برای تضمین دسترسی آسان به عدالت برای افراد نیازمند پیش‌بینی شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهانِ دعوای اصلی خانواده به عنوان خواهانِ اعسار، و خواندهٔ دعوای اصلی به عنوان خواندهٔ اعسار.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاهی که به دعوای اصلی خانواده رسیدگی میکند (دادگاه خانواده).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادخواست اعسار، استشهادیه کتبی با امضای حداقل دو شاهد مرد با ذکر مشخصات کامل و اطلاع از وضعیت مالی، مستندات مالی (مانند پرینت حساب، گواهی عدم اشتغال یا فیش حقوقی پایین، اجاره‌نامه).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
همزمان با تقدیم دادخواست اصلی یا در جریان دادرسی قبل از صدور حکم قطعی مطرح می‌شود. مهلت اعتراض به رأی اعسار ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
دعوای اعسار از هزینه دادرسی خود معاف از هزینه دادرسی است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اعسار از هزینه دادرسی.
- ۲. ضمیمه نمودن استشهادیه و مدارک مالی.
- ۳. ثبت همزمان با دادخواست اصلی یا به صورت طبعی از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۴. برگزاری جلسه رسیدگی و تحقیق از شهود توسط دادگاه.
- ۵. صدور حکم قبول یا رد اعسار.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در دعاوی خانواده (مانند مهریه یا طلاق) طبق قانون حمایت خانواده، با شهادت شهود یا سایر ادله اثبات می‌شود و معمولاً دادگاه‌ها به دلیل وضعیت خاص مالی دعوا، با سرعت بیشتری به آن رسیدگی می‌کنند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: پذیرش شهادت شهود بدون جرح و تعدیل رسمی / دیدگاه ۱: شهادت شهود در جلسه دادگاه برای اثبات اعسار کافی است / دیدگاه ۲: ارائه استعلامات مالی دقیق (بانکی، ثبتی و راهنمایی و رانندگی) پیش از صدور حکم اعسار الزامی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش عسر و حرج مالی خواهان، میزان درآمد واقعی و دارایی‌های پنهان، پذیرش یا رد تقسیط هزینه دادرسی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مرحله [بدوی / تجدیدنظر] دعوای خانواده.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دعوای اعسار از هزینه دادرسی خودش هزینه دارد؟
خیر، دعوای اعسار از هزینه دادرسی معاف از هزینه است.
آیا شهود باید در دادگاه حاضر شوند؟
بله، عموماً دادگاه برای ادای شهادت، احضارشان میکند.
اگر اعسار رد شود چه می‌شود؟
خواهان باید هزینه دادرسی را ظرف مهلت مقرر پرداخت کند وگرنه دادخواست اصلی رد می‌شود.
آیا می‌توان همزمان با تجدیدنظرخواهی، اعسار از هزینه دادرسی تجدیدنظر داد؟
بله، در مرحله تجدیدنظر نیز قابل طرح است.
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی دعاوی خانواده ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.