دعوای ترک انفاق سایر اشخاص واجب‌النفقه — به زبانِ ساده
ترک انفاق سایر اشخاص واجب‌النفقه شامل اقارب (مانند پدر و مادر پیر و نیازمند) است که در صورت تمکن مالی فرد، وی مکلف به تأمین مخارج آن‌هاست. اگر فرد با وجود تمکن مالی، از پرداخت نفقه این اشخاص خودداری کند، مرتکب جرم شده است. این دعوا در شرایطی مطرح میشود که فرد واجب‌النفقه در وضعیت معیشتی سختی قرار دارد. شاکی و مشتکیعنه: شاکی (شخص واجب‌النفقه) علیه مشتکیعنه (اقاربِ مسئولِ پرداخت نفقه).
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (فرد واجب‌النفقه یا نماینده قانونی او) علیه مشتکیعنه (شخصی که قانوناً مکلف به انفاق بوده و تمکن مالی داشته ولی از پرداخت نفقه خودداری کرده است)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا (دادسرای عمومی و انقلاب محل سکونت شاکی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه (برای اثبات رابطه نسبی)، مدارک اثبات نیاز مالی شاکی، مدارک اثبات تمکن مالی مشتکیعنه، استشهادیه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب یک سال از تاریخ اطلاع از جرم (جرم مستمر است).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری طبق تعرفه.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. تحقیقات مقدماتی
- ۴. احضار مشتکیعنه
- ۵. صدور قرار جلب به دادرسی
- ۶. صدور کیفرخواست
- ۷. رسیدگی در دادگاه کیفری دو.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رعایت ترتیب اقارب در وجوب انفاق (ماده ۱۱۹۹ و ۱۲۰۰ قانون مدنی)؛ مشروط بودن به استطاعت منفق و فقیر بودن منفق‌علیه.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان شکایت کیفری سایر اشخاص واجب‌النفقه (غیر از زوجه و فرزند) / دیدگاه ۱: ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده فقط شامل زوجه و سایر اشخاص واجب‌النفقه میشود و عام است / دیدگاه ۲: شکایت کیفری سایر اقارب نیازمند احراز دقیق و صریح اولویت‌هاست و با فوت یا عدم تمکن منفقِ مقدم محقق میشود
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز توانمندی شخص واجب‌النفقه برای کار کردن، احراز تقدم و اولویت درجاتی اشخاص واجب‌النفقه
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
شکایت کیفری مبنی بر ترک انفاق اقارب علیه [نام مشتکیعنه]. نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [نام شهر]، با سلام، اینجانب [نام شاکی] به عنوان [نسبت با مشتکیعنه، مثلاً پدر/مادر] به استحضار می‌رسانم مشتکیعنه [نام مشتکیعنه] با وجود تمکن مالی کافی، از پرداخت نفقه اینجانب که به دلیل کهولت سن و بیماری فاقد درآمد هستم، خودداری می‌نماید. با توجه به استنکاف نامبرده از انجام وظایف قانونی، تقاضای تعقیب کیفری وی را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا فرزندان همیشه باید نفقه والدین را بدهند؟
فقط در صورتی که والدین فقیر باشند و فرزند تمکن مالی داشته باشد.
آیا می‌توان از برادر یا خواهر نفقه گرفت؟
خیر، نفقه اقارب فقط در خط عمودی (پدر، مادر، فرزندان) است.
اگر مشتکیعنه بگوید خودم ندارم، چه میشود؟
در صورت اثبات اعسار، جرم ترک انفاق محقق نمیشود.
آیا شکایت کیفری برای نفقه اقارب رایج است؟
خیر، معمولاً از طریق دادخواست حقوقی مطالبه میشود، اما راه کیفری نیز طبق قانون باز است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع شکایات کیفری مرتبط با خانواده و مراحل پیگیری آن در دادسرا ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ترک انفاق سایر اشخاص واجب‌النفقه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.