دعوای ترک انفاق کودک تحت سرپرستی — به زبانِ ساده
جرم ترک انفاق عبارت است از امتناع شخص از پرداخت نفقه افراد واجب‌النفقه از جمله فرزند، با وجود تمکن مالی. این جرم زمانی محقق می‌شود که قانوناً پرداخت نفقه بر عهده شخص بوده (مانند پدر یا قیم قانونی) و با وجود استطاعت مالی، از تأدیه آن خودداری کند. این شکایت برای حمایت از حقوق مالی و معیشتی کودکان تحت سرپرستی مطرح می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: کودک تحت سرپرستی (با نمایندگی ولی قهری، قیم یا دادستان) / مشتکی‌عنه: سرپرست یا شخصی که قانوناً مکلف به پرداخت نفقه است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت (در صورت گذشت شاکی خصوصی، تعقیب موقوف می‌شود).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم و پس از آن دادگاه کیفری دو.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی شاکی، حکم سرپرستی یا فرزندخواندگی، مدارک اثبات تمکن مالی مشتکی‌عنه، گواهی عدم پرداخت نفقه یا شهادت شهود، استشهادیه محلی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
جرم ترک انفاق از جرایم مستمر است و مرور زمان از تاریخ قطع انفاق محاسبه می‌شود؛ مهلت اعتراض به قرارها و احکام طبق آیین دادرسی کیفری (معمولاً ۲۰ روز).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی کیفری در دادسرا و دادگاه‌های کیفری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکویه‌نامه
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادسرا و تحقیق از طرفین
- ۴. صدور کیفرخواست در صورت احراز جرم
- ۵. ارجاع به دادگاه کیفری دو و صدور حکم
- ۶. اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
استناد به قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست (مصوب ۱۳۹۲) یا قانون حمایت از اطفال و نوجوانان (مصوب ۱۳۹۹)؛ جرم مستمر بودن ترک انفاق و اینکه توانایی مالی سرپرست و عدم تمکن طفل شرط تحقق جرم است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمول ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده نسبت به سرپرستان قانونی غیر از پدر و جد پدری / دیدگاه ۱: جرم ترک انفاق صرفاً محدود به اشخاصِ واجب‌النفقه طبق قانون مدنی و ماده ۵۳ است و سرپرست قانونی فقط ضمانت‌اجرای مدنی یا سلب سرپرستی دارد / دیدگاه ۲: بر اساس قوانین خاص حمایت از کودکان، سرپرست قانونی دارای وظیفه قانونی تأمین مخارج است و امتناع عمدی وی مصداق جرم ترک انفاق است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز تمکن مالی سرپرست در بازه زمانی شکایت، احراز عمد و سوءنیت در عدم پرداخت، کفایت یا عدم کفایت مبالغ جزئی واریزشده، تأثیر اختلافات خانوادگی سرپرستان بر قطع انفاق طفل
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات مشتکی‌عنه به اتهام ترک انفاق کودک تحت سرپرستی موضوع ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده و مطالبه نفقه معوقه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای طرح شکایت ترک انفاق کودک تحت سرپرستی، داشتن حکم فرزندخواندگی الزامی است؟
بله، رابطه حقوقی سرپرستی و الزام به انفاق باید به موجب حکم دادگاه احراز شده باشد.
آیا این جرم قابل گذشت است؟
بله، با گذشت شاکی یا نماینده قانونی وی، تعقیب یا اجرای مجازات موقوف می‌شود.
اگر مشتکی‌عنه واقعاً معسر باشد، آیا محکوم می‌شود؟
خیر، تحقق این جرم مشروط به داشتن تمکن مالی و استطاعت پرداخت است.
آیا نفقه ایام گذشته نیز قابل مطالبه است؟
بله، نفقه معوقه نیز در همین روند یا با دادخواست حقوقی قابل مطالبه است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع شکایات کیفری مرتبط با خانواده و مراحل پیگیری آن در دادسرا ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ترک انفاق کودک تحت سرپرستی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.