دعوای صدور گواهی خلاف واقع درباره وجود یا عدم وجود جنین — به زبانِ ساده
این جرم زمانی محقق می‌شود که فردی با ارائه اطلاعات نادرست به مراکز پزشکی یا مراجع قانونی، گواهی خلاف واقعی مبنی بر وجود یا عدم وجود جنین (بارداری) دریافت کند. این اقدام معمولاً برای فریب همسر، دریافت نفقه بیشتر، یا جلوگیری از طلاق صورت میگیرد. این عمل مصداق بارز جعل گواهی پزشکی و استفاده از سند مجعول است. شاکی و مشتکی‌عنه: شاکی: همسر یا ذینفعی که از این گواهی متضرر شده است. مشتکی‌عنه: فردی که گواهی را اخذ کرده و ارائه داده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (پدر، مادر یا شخص ذی‌نفع) علیه مشتکی‌عنه (پزشک یا متصدی آزمایشگاه یا مرکز درمانی)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (محل صدور گواهی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی پزشکی مورد تردید، سند نکاح، مدارک اثبات‌کننده خلاف واقع بودن گواهی (مانند سونوگرافی معتبر یا آزمایش خون)، شهادت شهود.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان تعقیب مطابق مقررات عمومی قانون مجازات اسلامی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفاتر خدمات قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. تحقیقات مقدماتی و ارجاع به پزشکی قانونی جهت بررسی صحت ادعا
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری دو
- ۶. صدور حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ سوءنیتِ پزشک یا ماما و وقوعِ جرم منوط به احرازِ آگاهیِ وی از خلافِ واقع بودنِ گواهی و احیاناً ارتباطِ آن با جرایمی مانندِ سقطِ جنین یا ادعایِ نَسَب است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمولِ ماده بر مطلقِ صادرکنندگان یا اختصاص به پزشکان و ماماهای رسمی / دیدگاه ۱: جرم صرفاً شاملِ پزشکان و ماماهای دارای مجوز و رسمی است / دیدگاه ۲: شاملِ هر فردی می‌شود که خود را دارندهٔ تخصص معرفی کرده و گواهی صادر کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ سوءنیتِ عام و خاصِ صادرکننده، تشخیصِ خطایِ پزشکی و اشتباهِ در تشخیص از عمد و سوءنیت
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات کیفری مشتکی‌عنه به اتهام اخذ و استفاده از گواهی پزشکی خلاف واقع (جعل گواهی). نمونهٔ شرحِ شکایت: ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [نام شهر]؛ با سلام، به استحضار می‌رساند مشتکی‌عنه [نام مشتکی‌عنه] با مراجعه به مرکز درمانی [نام مرکز] و با ارائه اطلاعات کذب، گواهی مبنی بر [وجود/عدم وجود] جنین دریافت نموده و آن را به اینجانب/دادگاه ارائه داده است. با توجه به اینکه طبق مدارک پزشکی معتبر پیوست، این گواهی کاملاً خلاف واقع است، تقاضای تعقیب کیفری نامبرده به اتهام استفاده از سند مجعول را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا صرفِ داشتن گواهی اشتباه، جرم است؟
خیر، باید «سوءنیت» و «خلاف واقع بودن» اثبات شود.
آیا پزشکی قانونی میتواند گواهی را ابطال کند؟
پزشکی قانونی میتواند با معاینه یا بررسی مدارک، خلاف واقع بودن گواهی را تأیید کند که مبنای حکم دادگاه قرار میگیرد.
مجازات این جرم چیست؟
حبس یا جزای نقدی مطابق ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی.
اگر گواهی توسط پزشک صادر شده باشد، آیا او هم مقصر است؟
بله، اگر پزشک بدون معاینه یا با تبانی گواهی داده باشد، به جرم صدور گواهی خلاف واقع تحت تعقیب قرار میگیرد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع شکایات کیفری مرتبط با خانواده و مراحل پیگیری آن در دادسرا ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور گواهی خلاف واقع درباره وجود یا عدم وجود جنین ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.