دعوای مطالبه نفقه مادر — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که مادرِ نیازمند، به دلیل فقر و عدم توانایی در تأمین معاش، از فرزندِ متمکنِ خود تقاضای نفقه می‌کند. طبق قانون، فرزندان در صورت تمکن مالی، مکلف به پرداخت نفقه به والدینِ نیازمند خود هستند. این دعوا برای الزام فرزند به پرداخت هزینه‌های متعارف زندگی مادر (مسکن، خوراک، پوشاک و درمان) اقامه می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مادر (یا قیم/نماینده قانونی او) / خوانده: فرزند (پسر یا دختر)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده (یا محل اقامت خواهان در موارد خاص طبق قانون حمایت خانواده)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه خواهان و خوانده، مدارک اثبات نیاز مالی (مانند استشهادیه یا مدارک پزشکی)، مدارک اثبات تمکن مالی فرزند (در صورت وجود)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
نفقه اقارب مشمول مرور زمان نمی‌شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی (بر اساس تقویم خواسته)
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا
- ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. تشکیل جلسه رسیدگی و بررسی تمکن مالی فرزند و نیاز مادر
- ۵. صدور حکم
- ۶. اجرای احکام در صورت عدم پرداخت
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تمکن مالی فرزند و نیاز مادر به نفقه (فقر و عدم قدرت به کسب معاش)، و اینکه نفقه اقارب گذشته قابل مطالبه نیست و فقط از تاریخ تقدیم دادخواست تعلق می‌گیرد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: احتساب هزینه‌های درمان و نگهداری خاص در نفقه مادر / دیدگاه ۱: هزینه‌های درمان جزو نفقه واجب است و دادگاه باید لحاظ کند / دیدگاه ۲: نفقه مادر صرفاً شامل متعارفِ خوراک، پوشاک و مسکن است و هزینه‌های درمان قاعده جداگانه‌ای دارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان تمکن مالی فرزند با توجه به وضعیت زندگی او، تشخیص ضرورت هزینه‌های مطرح‌شده توسط مادر، نحوه محاسبه نفقه بر اساس نرخ تورم و وضعیت عرفی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت نفقه ماهیانه به خواهان (مادر) با جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری و پرداخت کلیه خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا فرزندِ بیکار هم ملزم به پرداخت نفقه مادر است؟
خیر، شرط اصلی پرداخت نفقه اقارب، تمکن مالی پرداختکننده است.
اگر چند فرزند داشته باشم، نفقه را از کدام‌یک باید بگیرم؟
نفقه باید به نسبت توانایی مالی بین فرزندان تقسیم شود، اما می‌توانید علیه هر کدام که تمکن دارد طرح دعوا کنید.
آیا نفقه معوقه مادر قابل مطالبه است؟
خیر، نفقه اقارب (برخلاف زوجه) فقط از تاریخ تقدیم دادخواست قابل مطالبه است.
آیا می‌توانم برای نفقه مادر، درخواست صدور دستور موقت کنم؟
بله، در صورت اثبات فوریت و نیاز شدید، امکان درخواست دستور موقت وجود دارد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه نفقه زوجه و اقارب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه نفقه مادر ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.