دعوای مطالبه نفقه اجداد — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که اجداد (پدربزرگ یا مادربزرگ) به دلیل فقر و عدم توانایی در تأمین معاش، از نوادگانِ متمکنِ خود تقاضای نفقه می‌کنند. قانون مدنی، پرداخت نفقه به اقارب در خط عمودی صعودی (پدر، مادر، پدربزرگ، مادربزرگ) را در صورت تمکن مالی فرزندان و نوادگان، واجب دانسته است. این دعوا برای الزام نوادگان به تأمین هزینههای زندگی اجداد اقامه میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: پدربزرگ یا مادربزرگ / خوانده: نوه (فرزندِ فرزند)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه (برای اثبات رابطه نسبی)، مدارک اثبات فقر و نیاز (مانند استشهادیه)، مدارک اثبات تمکن مالی نوه
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی (بر اساس تقویم خواسته)
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا
- ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. تشکیل جلسه رسیدگی و بررسی تمکن مالی نوه و نیاز اجداد
- ۵. صدور حکم
- ۶. اجرای احکام
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رعایت ترتیب در انفاق (أقرب به أقرب) و شرط معسر نبودنِ شخصِ انفاق‌کننده و محتاج بودنِ جد یا جده به نفقه.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تقدم و تاخر نفقه اجداد پدری و مادری / دیدگاه ۱: نفقه اجداد پدری و مادری در عرض یکدیگرند و به نسبت توان مالی اقارب تقسیم میشود / دیدگاه ۲: اولویت با اقارب پدری (عمودی بالا) است. — نامطمئن
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز عسر و حرج و نیاز شدید جد یا جده، میزان توانایی مالی نوه (جدیدترین رویه دادگاه‌ها در خصوص نوه دختر یا پسر).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به پرداخت نفقه ماهیانه به خواهان (پدربزرگ/مادربزرگ) با جلب نظر کارشناس و پرداخت خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا نوه در صورت داشتن پدر یا مادرِ زنده، باز هم مسئول نفقه پدربزرگ است؟
بله، اگر پدر و مادرِ پدربزرگ (یا خودِ فرزندِ پدربزرگ) نباشند یا تمکن نداشته باشند، نوه مسئول است.
آیا نفقه اجداد شامل هزینههای درمان هم میشود؟
بله، نفقه شامل مسکن، خوراک، پوشاک و هزینههای متعارف زندگی از جمله درمان است.
اگر نوه محصل باشد، آیا باز هم باید نفقه بدهد؟
اگر نوه درآمدی نداشته باشد و محتاج باشد، تکلیفی به پرداخت نفقه ندارد.
آیا میتوانم از چند نوه همزمان شکایت کنم؟
بله، میتوانید علیه هر کدام که تمکن مالی دارند طرح دعوا کنید.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه نفقه زوجه و اقارب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه نفقه اجداد ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.