دعوای مطالبه نفقه سایر اقارب واجب‌النفقه — به زبانِ ساده
این دعوا مربوط به مطالبه نفقه سایر اقارب (مانند برادر، خواهر، عمو، عمه و...) است. طبق قانون مدنی، نفقه اقارب فقط در خط عمودی (پدر، مادر، فرزند، پدربزرگ، مادربزرگ) واجب است و سایر اقارب (خویشاوندان در خط افقی یا غیرمستقیم) تکلیفی به پرداخت نفقه به یکدیگر ندارند. بنابراین، این دعوا در اکثر مواردِ معمول، فاقد وجاهت قانونی است مگر در موارد بسیار خاص که قانون‌گذار تصریح کرده باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: اقارب (غیر از خط عمودی) / خوانده: سایر اقارب
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مدارک اثبات رابطه خویشاوندی، مدارک اثبات نیاز
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا
- ۲. ثبت دادخواست
- ۳. بررسی توسط دادگاه (که معمولاً به دلیل عدم شمول قانون، منجر به قرار رد دعوا می‌شود).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
محدود بودن اقارب واجب‌النفقه در قانون مدنی به خط عمودی صعودی (اجداد و جدات) و نزولی (اولاد و اولاد اولاد) و زوجین؛ بنابراین مطالبه نفقه برای سایر اقارب (مثل خواهر، برادر، عمه، خاله) به حکم قانون مدنی (نامطمئن) فاقد مبنای قانونی مستقیم است مگر در چارچوب قوانین خاص یا شرایط استثنای احراز ولایت/حضانت.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر موسع یا مضیق از دایره اقارب واجب‌النفقه در قوانین خاص حمایتی، تشخیص ضرورت‌های اجتماعی توسط دادگاه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه نفقه (تذکر: این خواسته در مورد اقارب غیرعمودی معمولاً منجر به رد دعوا می‌شود).
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برادرِ متمکن باید به خواهرِ فقیر خود نفقه بدهد؟
خیر، در قانون مدنی ایران، برادر و خواهر تکلیفی به پرداخت نفقه به یکدیگر ندارند.
آیا عمو یا عمه مسئول نفقه برادرزاده یا خواهرزاده هستند؟
خیر، نفقه اقارب فقط در خط عمودی (پدر، مادر، فرزند، اجداد) واجب است.
آیا می‌توان با توافق، نفقه اقارب غیرعمودی را برقرار کرد؟
بله، توافق و تعهد قراردادی (مانند صلح یا هبه) معتبر است، اما الزام قانونی (اجباری) وجود ندارد.
چرا دادگاه دعوای من علیه برادرم را رد کرد؟
چون قانون مدنی پرداخت نفقه را فقط برای اقارب در خط عمودی (صعودی و نزولی) واجب دانسته است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه نفقه زوجه و اقارب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه نفقه سایر اقارب واجب‌النفقه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.