دعوای تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه اقارب — به زبانِ ساده
هرگاه میان اقارب (خویشاوندان نسبی در خط مستقیم صعودی و نزولی) اختلاف در میزان، نحوه پرداخت یا استحقاق نفقه بروز کند، ذی‌نفع می‌تواند دعوای «تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه اقارب» را اقامه نماید. این دعوا مشخص می‌کند که شخص منفق چه مقدار و به چه شکلی (نقدی، جنسی، ماهانه یا یکجا) باید نفقه خویشاوند واجب‌النفقه خود را بپردازد. دادگاه با در نظر گرفتن وضعیت مالی منفق و نیازهای ضروری منفق‌علیه تصمیم می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: شخص واجب‌النفقه (اقارب نیازمند) / خوانده: شخص مکلف به انفاق (منفق متمکن)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمنقول/منقول از حیث ماهیت تعهد)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و مدارک هویتی طرفین، ادله اثبات رابطه خویشاوندی، مدارک اثبات نیاز خواهان و استطاعت خوانده
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فاقد مرور زمان خاص؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل دعاوی مالی بر اساس تقویم خواسته در دادخواست
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تعیین میزان و ترتیب نفقه
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۴. ارجاع امر به کارشناس برای تعیین میزان نفقه و وضعیت مالی
- ۵. صدور حکم قطعی یا قابل تجدیدنظر
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
طبق ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی، شرطِ اصلیِ وجوبِ نفقهٔ اقارب، تمکنِ مالیِ مُنفق (پرداخت‌کننده) و عدمِ تمکنِ مُنفق‌علیه (گیرنده) است؛ بنابراین اثباتِ فقرِ گیرنده و غنایِ پرداخت‌کننده، بارِ اثباتِ دعواست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمولِ نفقهٔ اقارب بر هزینه‌های غیرضروری (مانند کلاس‌های فوق‌برنامه) / دیدگاه ۱: نفقه اقارب فقط شامل نیازهای ضروری (خوراک، پوشاک، مسکن، درمان) است / دیدگاه ۲: با توجه به عرفِ فعلی، هزینه‌های متعارفِ آموزشی و رفاهی نیز در زمرهٔ نفقه قرار می‌گیرد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تعریفِ «نیازهای ضروری» با توجه به شأنِ اجتماعیِ طرفین، میزانِ دقیقِ درآمدِ مُنفق، اولویت‌بندیِ پرداختِ نفقه بینِ چند نفر از اقارب (در صورتِ محدودیتِ مالی).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه اقارب (پدر/مادر/فرزند) و الزام خوانده به پرداخت آن
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
چه کسانی مکلف به پرداخت نفقه اقارب هستند؟
اقارب در خط مستقیم صعودی (پدر، مادر، اجداد) و نزولی (فرزندان و نوادگان) با شرط استطاعت.
آیا می‌توان ترتیب پرداخت را به صورت اقساطی یا جنسی خواست؟ / پاسخ دادگاه با توجه به عرف و شرایط تعیین می‌کند. پرسش: آیا فرزند مکلف به پرداخت نفقه پدر فقیر است؟
بله، به شرط استطاعت مالی فرزند و فقر پدر.
هزینه دادرسی چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس بهای مقومشده خواسته در دادخواست.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه نفقه زوجه و اقارب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه اقارب ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.