دعوای تعدیل نفقه اقارب — به زبانِ ساده
تعدیل نفقه اقارب زمانی مطرح می‌شود که مبلغ نفقه تعیین‌شده در گذشته (به دلیل تغییر شرایط اقتصادی، تورم یا تغییر در نیازهای واجب‌النفقه یا توانایی مالی انفاق‌کننده) دیگر متناسب نباشد. این دعوا برای افزایش یا کاهش مبلغ نفقه اقارب (مانند فرزندان یا والدین) به کار می‌رود. دادگاه با بررسی وضعیت معیشتی طرفین و نرخ تورم، مبلغ جدید را تعیین میکند.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان، شخصِ واجب‌النفقه (یا ولی قانونی او) و خوانده، شخصِ ملزم به انفاق (منفق) است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده (یا محل اقامت خواهان در صورت توافق یا شرایط خاص).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
شناسنامه و کارت ملی طرفین، حکم قطعی سابق نفقه (در صورت وجود)، مدارک اثبات تغییر شرایط (مانند فاکتورهای هزینه‌های جدید، گواهی اشتغال به تحصیل، مدارک پزشکی)، استشهادیه محلی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی برای طرح دعوا وجود ندارد، اما اثر حکم از تاریخ تقدیم دادخواست است. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی (بر اساس تعرفه قوه قضاییه).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به شعبه دادگاه خانواده
- ۳. تعیین وقت رسیدگی
- ۴. بررسی وضعیت مالی طرفین و در صورت نیاز ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری
- ۵. صدور رأی
- ۶. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
برای تعدیل، باید «تغییرِ فاحش» در شرایطِ اقتصادی (تورم) یا وضعیتِ مالیِ طرفین نسبت به زمانِ صدورِ رأیِ قبلی اثبات شود؛ صرفِ گذشتِ زمان کافی نیست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ تعدیلِ نفقهٔ اقاربِ تعیین‌شده در توافق‌نامه (خارج از دادگاه) / دیدگاه ۱: توافق‌نامه لازم‌الاجراست و تعدیلِ آن تنها در صورتِ اثباتِ عسر و حرجِ شدید ممکن است / دیدگاه ۲: نفقهٔ اقارب ماهیتِ حمایتی دارد و با تغییرِ شرایطِ اقتصادی، همواره قابلِ تعدیل است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ اینکه آیا تغییرِ شرایط به حدِ «فاحش» رسیده است یا خیر، میزانِ تأثیرِ تورمِ رسمی بر قدرتِ خریدِ مبلغِ تعیین‌شده، نحوهٔ محاسبهٔ درآمدِ جدیدِ مُنفق.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر تعدیل (افزایش/کاهش) نفقه اقارب موضوع دادنامه شماره ... مورخ ... به مبلغ ... ریال ماهیانه با احتساب نرخ تورم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا می‌توان برای نفقه گذشته هم درخواست تعدیل کرد؟
خیر، تعدیل فقط برای آینده است.
آیا برای تعدیل نفقه فرزند، حتماً باید حکم قبلی وجود داشته باشد؟
خیر، اما وجود حکم قبلی روند را تسهیل میکند.
آیا تورم به تنهایی دلیل کافی برای تعدیل است؟
تورم یکی از عوامل است، اما دادگاه توانایی مالی منفق را نیز بررسی میکند.
آیا در صورت عدم تمکن مالی منفق، تعدیل به نفع او امکانپذیر است؟
بله، اگر ثابت شود توانایی مالی او کاهش یافته، دادگاه میتواند نفقه را کاهش دهد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه نفقه زوجه و اقارب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعدیل نفقه اقارب ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.