دعوای الزام زوج به بذل مدت نکاح موقت در موارد قانونی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که زوج در عقد موقت حاضر به بذل مدت باقیمانده نیست، اما زوجه با استناد به عسر و حرج، شرط ضمن عقد یا شرایط قانونی خاص (مانند ضرر و حرج شدید یا غیبت زوج)، تقاضای الزام وی به بذل مدت را از دادگاه درخواست می‌کند. دادگاه در صورت احراز شرایط قانونی، حکم به الزام زوج صادر می‌نماید. این دعوا معمولاً زمانی کاربرد دارد که ادامه زندگی مشترک موقت موجب مشقت غیرقابل تحمل برای زوجه باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان زوجه؛ خوانده زوج.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی، ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل سند ازدواج موقت، شناسنامه و کارت ملی زوجه، دلایل و مستندات اثبات عسر و حرج یا شرط ضمن عقد (شهادت شهود، استشهادیه، گزارش پزشکی قانونی یا کلانتری).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فاقد مرور زمان، مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست الزام به بذل مدت
- ۲. ارجاع به دادگاه خانواده
- ۳. رسیدگی قضایی و بررسی ادعای زوجه مبنی بر عسر و حرج یا شروط ضمن عقد
- ۴. صدور حکم به الزام زوج
- ۵. در صورت خودداری زوج، اجرای حکم توسط دادگاه (بر اساس اختیارات قانونی دادگاه).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در نکاح موقت، اصل بر عدم امکان اجبار زوج به بذل مدت است مگر در شرایطی که ضمن عقد شرط شده باشد (مثلاً شرط وکالت در بذل مدت) یا عسر و حرج شدید اثبات شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان الزام زوج به بذل مدت در صورت عسر و حرج / دیدگاه ۱: دادگاه‌ها صرفاً در صورت وجود شرط ضمن عقد یا توافق طرفین حکم به بذل می‌دهند / دیدگاه ۲: برخی شعب با استناد به قاعده «لاضرر» و اثبات عسر و حرج شدید، حکم به اجبار زوج به بذل مدت می‌دهند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر قاضی از «عسر و حرج» در نکاح موقت، میزان سخت‌گیری در پذیرش شروط ضمن عقد، نحوه احراز اراده طرفین در زمان عقد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به بذل مدت باقیمانده نکاح موقت موضوع سند شماره ... مورخ ... دفترخانه ... به دلیل عسر و حرج شدید.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا زوجه میتواند بدون عسر و حرج تقاضای بذل مدت کند؟
اصولاً خیر، بذل مدت دست زوج است مگر اینکه شرطی شده باشد.
اگر زوج از اجرای حکم الزام به بذل سرپیچی کند چه میشود؟
دادگاه میتواند خود یا به نمایندگی از زوج اقدام به انحلال یا اعمال اختیارات قانونی نماید.
آیا عسر و حرج در عقد موقت پذیرفته است؟
بله، در شرایط خاص و با اثبات حرج شدید، دادگاه حکم مقتضی صادر می‌کند.
آیا این دعوا مالی است؟
خیر، غیرمالی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع طلاق و انحلال نکاح در حقوق ایران؛ شرایط، مراحل و مدارک ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام زوج به بذل مدت نکاح موقت در موارد قانونی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.