دعوای صدور چک بلامحل — به زبانِ ساده
صدور چک بلامحل زمانی رخ صادرکننده، چکی را صادر کند که در تاریخ مندرج، به دلیل کسری موجودی، مسدود بودن حساب یا عدم تطابق امضا، در بانک محال‌علیه کارسازی نشود. دارنده چک می‌تواند گواهی عدم پرداخت (لاشه چک) را دریافت کرده و اقدام حقوقی یا کیفری نماید. این جرم با شرایط خاصی قابل پیگیری کیفری است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
دارنده چک (شاکی) علیه صادرکننده چک (متهم).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابلِ گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا و دادگاه صلح محل وقوع جرم (بانک محال‌علیه یا محل اقامت صادرکننده).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل چک بلامحل، گواهی عدم پرداخت صادره از بانک محال‌علیه، شناسنامه و کارت ملی شاکی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت ۶ ماهه برای ارائه چک به بانک و مهلت ۶ ماهه از تاریخ گواهی عدم پرداخت برای طرح شکایت کیفری.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی کیفری و در صورت مطالبه وجه، هزینه مالی مربوطه طبق تعرفه.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت -> تنظیم شکواییه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی -> ارجاع به دادسرا و دادگاه صلح -> احضار متهم و اخذ تأمین -> صدور حکم و اجرای مجازات یا وصول وجه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
صدور چک بلامحل بر اساس قانون صدور چک مشمول مرور زمان کیفری (معمولاً سه سال از تاریخ سررسید یا گواهی عدم پرداخت) است و پس از آن صرفاً دعوای حقوقی محسوب میشود؛ همچنین شرط تحقق جرم، عدم مسدود نبودن چک از سوی صادرکننده به جهات قانونی (مانند سرقت یا فقدان) است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت کیفری صادرکننده در فرض صدور چک به عنوان تضمین / دیدگاه ۱: مطلق بودن مسئولیت کیفری چک حتی در صورت اثبات تضمینی بودن / دیدگاه ۲: عدم تحقق جرم صدور چک بلامحل در صورت احراز شرطی یا تضمینی بودن چک.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز حسن نیت دارنده چک، احراز تاریخ واقعی صدور چک در صورت اختلاف، پذیرش ادعای فقدان سبب (مثل بطلان معامله پایه).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری صادرکننده چک به شماره [شماره چک] و مطالبه وجه آن به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و هزینه‌های دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
چه زمانی چک وصف کیفری خود را از دست می‌دهد؟
اگر از تاریخ صدور بیش از ۶ ماه بگذرد و به بانک ارائه نشود، یا از تاریخ گواهی عدم پرداخت بیش از ۶ ماه برای شکایت گذشته باشد.
آیا چک وعدهدار قابل تعقیب کیفری است؟
بله، طبق آخرین اصلاحات قانون صدور چک، چکهای وعدهدار نیز با شرایطی قابل تعقیب کیفری هستند.
آیا می‌توان همزمان دعوای حقوقی و کیفری مطرح کرد؟
اصلِ مطالبه وجه حقوقی است اما در قالب دادخواست ضرر و زیان ناشی از جرم در دادگاه کیفری نیز قابل رسیدگی است.
آیا صادرکننده با پرداخت وجه از مجازات معاف میشود؟
بله، با رضایت شاکی یا پرداخت وجه چک و خسارات، موقوفالتعقیب یا موقوفالاجرا میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعاوی دادگاه صلح؛ صلاحیت‌ها، نحوه رسیدگی و نکات کلیدی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور چک بلامحل ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.