دعوای صدور چک با علم بسته بودن حساب — به زبانِ ساده
این جرم زمانی تحقق می‌یابد که صادرکننده چک با علم به اینکه حساب بانکی‌اش مسدود یا بسته است، اقدام به صدور چک در وجه حامل یا ذینفع نماید. این عمل در حکم کلاهبرداری محسوب شده و قانون‌گذار برای آن مجازات تعیین کرده است. طرح این شکایت برای احقاق حق مالی دارنده چک مسدود و مجازات صادرکننده صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: دارنده/دارندگان چک (یا نماینده قانونی آن‌ها)؛ مشکی‌عنح: صادرکننده چک.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ قابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم (محل صدور چک یا بانک محل توجیه حساب) و سپس دادگاه صلح/کیفری.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل چک برگشتی، گواهی عدم پرداخت صادره از بانک محکوم‌علیه، کارت ملی و شناسنامه شاکی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت مرور زمان جرایم تعزیری درجه ۶ (بر اساس قانون مجازات اسلامی)؛ همچنین برای استفاده از مزایای کیفری، دارنده باید ظرف ۶ ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت کند.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی کیفری بر اساس تعرفه خدمات قضایی سالانه (غیرمالی/تعزیری).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به بانک و اخذ گواهی عدم پرداخت
- ۲. تنظیم شکواییه
- ۳. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. ارجاع به دادسرا و احضار مشتکی‌عنهم
- ۵. صدور کیفرخواست و ارسال به دادگاه
- ۶. صدور حکم و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات «علم» به بسته بودن حساب در زمان صدور چک، رکن اصلی جرم است. اگر صادرکننده ثابت کند که در زمان صدور، حساب باز بوده یا به هر دلیلی (مثل اشتباه بانک) تصور می‌کرده حساب باز است، عنصر معنوی جرم مخدوش میشود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تأثیرِ واریز وجه پس از صدور چک و قبل از شکایت / دیدگاه ۱: جرم محقق شده و واریز وجه فقط از جهات تخفیف است / دیدگاه ۲: با واریز وجه قبل از شکایت، عنصر ضرر منتفی شده و جرم محقق نیست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا صادرکننده واقعاً از وضعیت حساب مطلع بوده است؟، آیا سوءنیتِ خاص برای کلاهبرداری وجود داشته یا صرفاً بی‌احتیاطی بوده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری خوانده به اتهام صدور چک بلامحل با علم به بسته‌بودن حساب به شماره... و جبران خسارات وارده.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا چکهای وعدهدار قابل شکایت کیفری با این عنوان هستند؟
خیر، اگر ثابت شود چک وعدهدار یا برای تضمین بوده، وصف کیفری ندارد.
هزینه دادرسی کیفری چقدر است؟
مطابق تعرفه خدمات قضایی دعاوی کیفری است.
آیا همزمان می‌توان دادخواست حقوقی داد؟
بله، امکان مطالبه وجه از طریق حقوقی یا مطالبه خسارت در دادگاه کیفری وجود دارد.
اگر صادرکننده فوت کند چه میشود؟
تعقیب کیفری موقوف میشود اما وجه چک از ترکه قابل مطالبه است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعاوی دادگاه صلح؛ صلاحیت‌ها، نحوه رسیدگی و نکات کلیدی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور چک با علم بسته بودن حساب ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.